Om de relatie met China niet te schaden, negeerde de Japanse regering afgelopen week het bezoek van Dalai Lama aan Japan. Ook paus Benedictus XVI zal Tibetaanse leider niet ontvangen bij zijn bezoek aan Italië, in december.

Een woordvoerder van het Vaticaan maakte vandaag bekend dat de geplande ontmoeting tussen de paus en de Dalai Lama op 13 december, niet doorgaat. Volgens de Italiaanse krant La Repubblica is de Chinese druk op het Vaticaan te hoog. 

De 72-jarige Nobelprijswinnaar was vorige week in Japan op uitnodiging van een boeddhistische vereniging. Japan telt 93 miljoen boeddhisten, maar voor de meeste ging het bezoek ongemerkt voorbij.

Geen politiek

De Dalai Lama mocht het land alleen binnen op voorwaarde dat hij zich niet met politiek zou bezighouden. De Japanse overheid voorzag ook geen politiebescherming, waardoor de lokale verbindingsofficier van de Dalai Lama een particuliere veiligheidsfirma moest inschakelen.

De Tibetaanse religieuze leider bezocht onder meer het shintoïstische heiligdom van Ise Jingu, ging langs in scholen en hield toespraken over spiritualiteit. Van dat alles sijpelde bijzonder weinig door in de Japanse media. “Ik wist zelfs niet dat hij in Japan was”, zegt Jushoku Kaneko, hoofdpriester van de boeddhistische tempel van Ichijoji in Tokio.

Controverse

In Japan kan de Dalai Lama niet op steun rekenen van bekende figuren, zoals in het Westen wel het geval is. Dat verklaart deels waarom de Japanners minder “wakker liggen” van de Dalai Lama, zegt politicoloog Koichi Nakano. “Westerse film- en popsterren nemen vaak politieke standpunten in, maar Japanse beroemdheden schuwen elke vorm van controverse. Er zijn dan ook geen bekende Japanners die reclame maken voor het bezoek van de Dalai Lama”.

Japanners liggen volgens Nakano ook minder wakker van mensenrechtenproblemen, zeker in het buitenland. “Zelfs toen een Japanse journaliste werd doodgeschoten in Birma, hoorde je nauwelijks kritiek op het regime daar. Niemand steunt de zaak van de Tibetanen, uit angst de Chinezen tegen de haren in te strijken.”

De regering van premier Yasuo Fukuda probeert er inderdaad alles aan te doen om de relatie tussen Japan en China te verbeteren. De relatie tussen beide landen raakt beschadigd onder het bewind van zijn voorganger Shinzo Abe en diens voorganger Junichiro Koizumi. Koizumi zorgde elk jaar voor verontwaardiging in China en Korea door het Yasukuni-heiligdom te bezoeken, de plaats waar naast Japanse oorlogslachtoffers ook veertien oorlogsmisdadigers worden geëerd.

Fukuda heeft al laten weten dat hij Yasukuni niet zal bezoeken. Hij denkt er zelfs over een nieuw, minder controversieel heiligdom te laten bouwen. Intussen werkt hij actief aan een goede verstandhouding met hooggeplaatste Chinese politici.

Handelspartners

China heeft sinds 2005 de Verenigde Staten ingehaald als voornaamste handelspartner van Japan. Dit jaar deed Japan al voor 155 miljard euro zaken met China en voor 154 miljard met de VS.
“Fukuda heeft begrepen dat er betere relaties met China nodig zijn, ook voor de goede verstandhouding met de Verenigde Staten”, zegt Robert Dujarric, historicus aan de Tempeluniversiteit in Tokio. “Slechte banden met China wekken in Washington de indruk dat Japan voor spanningen zorgt in de regio. Tokio maakt er zich zorgen over dat de VS China een belangrijkere rol willen geven in Azië.”

Separatist

Bij zijn bezoek aan Ise Jingu zei de Dalai Lama dat hij alleen voorstander is van meer autonomie voor Tibet, niet van onafhankelijkheid. “Toch blijft de Chinese regering me ervan beschuldigen dat ik een separatist ben”, zo werd hij geciteerd in enkele lokale kranten.

Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei te betreuren dat Japan de Dalai Lama de toestemming had gegeven voor een bezoek. (IPS/News4all)

Meer informatie: 

The Website of the Office of the Office of His Holiness the 14th Dalai Lama
Biografie Dalai Lama (Nobel Foundation)