De Balkanlanden blijven het moeilijk hebben met religieuze verschillen. In Bosnië protesteren christelijke ouders tegen koranlessen in het kleuteronderwijs; in Macedonië leidde een verbod op religieus onderwijs in april tot massaal verzet.

De discussies rijten de wonden van de oorlogen van de jaren negentig weer open. Een van de eerste dingen die de vijf jaar oude Admir leerde in zijn schooltje in Sarajevo, was dat hij er niet bij hoort. Anders dan de meeste kinderen in zijn klas is hij geen moslim. Samen met een Servisch en een Kroatisch jongetje neemt hij geen deel aan de koranlessen die in de herfst van vorig jaar werden ingevoerd op de kleuterscholen in Sarajevo.

Tegen die lessen rees er meteen hevig protest van niet-moslimouders. In Bosnië leven ook veel orthodoxe Serviërs en katholieke Kroaten, al bestaat de bevolking van Sarajevo sinds het einde van de drie jaar durende burgeroorlog in 1995 overwegend uit moslims. Volgens Arzija Mahmutovic, het hoofd van het netwerk van openbare kleuterscholen in Sarajevo, waren er niet genoeg orthodoxe of katholieke kinderen om ook andere godsdienstlessen aan te bieden.
 
Maar Mahmutovic kan wel eens doordraven. In 2001 verbood hij in de kleuterscholen van Sarajevo nog langer aandacht te besteden aan Vadertje Vorst. Dat Joegoslavische equivalent van de Kerstman was volgens Mahmutovic “Westerse propaganda”.

Schoolstrijd in Macedonië

In de landen die ontstonden door het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië bestaat nog altijd een grote religieuze verscheidenheid. Het onderwijs helpt de verschillende geloofsgemeenschappen nauwelijks iets aan de weet te komen over elkaars overtuigingen. De verschillen vormen nog altijd een bron van spanningen.

In Macedonië organiseerde de Orthodoxe Kerk in april massale protesten nadat het grondwettelijk hof godsdienstlessen op openbare lagere scholen had verboden. Bijna 70 procent van de twee miljoen Macedoniërs is orthodoxe christen, het merendeel van de overige inwoners is moslim. Asma Jahangir, de speciale VN-rapporteur over de vrijheid van religie, verklaarde eind april na een bezoek aan het land dat ze “verrast was” door de hevige uitvallen van politici en kerkleiders tegen het Macedonische gerecht. Volgens haar zetten die de scheiding tussen kerk en staat op de helling.

Katholiek onderwijs

De schoolstrijd op de Balkan roept nare herinneringen wakker. In de oorlogen waardoor Joegoslavië in de jaren negentig uiteenviel, speelden ook religieuze scheidslijnen een rol. De opeenvolging van conflicten maakte uiteindelijk 150.000 slachtoffers. De diepe verdeeldheid in de regio verdween er niet door.

Volgens een studie van Bosnische, Kroatische, Servische en Noorse auteurs uit 2005 zijn vooral het islamitische en orthodoxe godsdienstonderwijs in de regio te sterk op de eigen gemeenschap gericht en te veel met een ver verleden bezig. Alleen het katholieke godsdienstonderwijs besteedt volgens de studie voldoende aandacht aan hedendaagse problemen. (IPS)

Foto: Schoolkinderen in Bosnië (cc) Danielle Aspegren, Flickr.com