Er is mij kennelijk iets ontgaan. Al zo’n tien jaar volg ik de evangelische beweging in de VS via de Amerikaanse media, met dank aan internet. Vaak heb ik mij er over verbaasd dat de (christelijke) kranten hier zo weinig aandacht schonken aan de invloed van de Amerikaanse evangelicals op de politiek. Invloed die verder ging dan de Amerikaanse grenzen en die zelfs de wereldpolitiek bepaalde. Wie er iets over wilde weten, moest naar de VPRO kijken of de buitenlandse media volgen.

Het gebrek aan informatie werd in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen van vorig jaar opeens goedgemaakt. De Nederlandse media hadden religie in de VS ontdekt. En nu ook de kleine christelijke kranten het internet - dat toch al enige tijd bestaat - als informatiebron hebben gevonden, vindt Amerikaans nieuws gemakkelijker zijn weg naar Nederland. Welke selectiecriteria daarbij gehanteerd worden, is niet altijd even duidelijk. Pakte het Nederlands Dagblad vorige maand voor de zoveelste keer uit met het seksleven van de voormalige evangelische leider Ted Haggard (Wie is niet als Ted Haggard? Lees verder in de gedrukte krant die u in de kiosk kunt kopen) - afgelopen zaterdag ging het om de uitspraken van een onbekende Amerikaanse blogger en kerkplanter, Michael Spencer:

"Millions of Evangelicals will quit. Thousands of ministries will end. Christian media will be reduced, if not eliminated."

“This collapse will herald the arrival of an anti-Christian chapter of the post-Christian West. Intolerance of Christianity will rise to levels many of us have not believed possible in our lifetimes, and public policy will become hostile toward evangelical Christianity, seeing it as the opponent of the common good.”

Toe maar. En dat alles binnen tien jaar, beweert Spencer zijn opiniestuk The Coming Evangelical Collapse in de Amerikaanse krant The Christian Science Monitor. De evangelischen hebben het naderende onheil aan zichzelf te danken, stelt hij. Ze hebben hun waarden en normen onvoldoende overgedragen op hun kinderen en zich teveel met de wereld ingelaten, onder meer door moderne muziek te omarmen. De flirt met de Republikeinen bleek achteraf ook geen slimme zet.

Orthodoxe vervolgingswaan

Het originele artikel is een opeenstapeling van kreten die niet met feiten zijn onderbouwd en de auteur geeft zelf aan dat hij ‘geen profeet’ is en het ‘meestal niet bij het rechte eind heeft’. Het is mij een volstrekt raadsel waarom beide kranten zoveel aandacht besteden aan dit 'nieuws'. De enige verklaring die ik kan bedenken, is dat doembeelden passen in het gebruikelijke ach en wee over geestelijk verval dat al eeuwenlang klinkt in bepaalde kringen en de behoefte van bepaalde groepen christenen om zichzelf een slachtofferrol aan te meten. De buitenwereld heeft het op ons gemunt. Een gevalletje orthodoxe vervolgingswaan ter versterking van het eigen gelijk.

Het Reformatorisch Dagblad meldt nog wel dat er sprake is van kritiek op het artikel, maar zegt niet welke kritiek. Het Nederlands Dagblad negeert tegenstemmen helemaal, althans in het deel van het artikel dat online te lezen is. Het ND verwacht dat de lezer, om de rest van het verhaal te lezen, een los exemplaar van de gedrukte of digitale krant te koopt. Dat is de nieuwste internetstrategie van het ND. Ik zou zeggen: lees gratis  het origineel in The Christian Science Monitor.

Evangelische agenda

Dat met het einde van het tijdperk-Bush ook de invloed van de evangelicals in de VS afneemt, is geen verrassing. Dat is iets anders dan dat de ‘evangelische beweging in de VS op instorten staat’. Het politieke bewustzijn van de evangelicals is overigens nog relatief jong: het ontwaakte pas aan het einde van de jaren zeventig tijdens het presidentschap van de ‘wedergeboren christen’ Jimmy Carter, een Democraat. Zijn standpunten waren voor de conservatieve christenen echter te links, waardoor ze opschoven naar de Republikeinen.

Is er dan niets aan de hand? Ja, er is wel iets aan de hand. Het imago van de evangelicals in de VS is besmeurd na acht jaar Bush en verschillende seksschandalen. Zij proberen nu de oude wijn in nieuwe zakken te gieten. Dat gebeurt onder meer door de evangelische agenda te veranderen, een trend die al een aantal jaren gaande is. Moe geworden van de issues abortus en homoseksualiteit - binnen christelijk rechts ging het over weinig anders in de afgelopen jaren - omarmt een deel van de evangelischen nu thema’s als milieu, armoede en mensenrechten. Met name de jongere generatie wil niet meer geassocieerd worden met fundamentalisten als (de inmiddels overleden) Jerry Falwell en Pat Robertson, en al helemaal niet met de ‘hetero-met-problemen’ Ted Haggard. Namen die horen bij de periode-Bush en die de ‘nieuwe evangelicals’ liever snel vergeten.

De evangelische agenda verandert, maar daarmee verdwijnt de evangelische beweging nog niet. Die zal wel blijven bestaan, ook zonder de hulp van de Afrikaanse en Aziatische zendelingen die volgens Spencer nodig zijn om de “ineenstorting van de westerse evangelische beweging” te voorkomen. Wie anno 2009 denkt dat Afrikaanse christendom eenvoudigweg is over te plaatsen naar het westen, heeft kennelijk niets geleerd van de zendelingen die in de vorige eeuw dachten dat het christendom eenvoudigweg in westerse vorm geïntroduceerd kon worden in Afrika.