Hun status hangt samen met de manier waarop ze stierven. Ze offerden zichzelf op in de naam van hun verlosser. Meestal een manier om snel heilig verklaard te worden.

Thomas Merton - een man die door zijn medemonniken pater Louis werd genoemd - is nog geen heilige, hoewel zijn geest nog steeds zorgt voor wonderen in het leven van veel mensen. Zijn dood leek veel op zijn leven: bijna verbazingwekkend aards. Toen hij in de Thaise hoofdstad Bangkok was voor een interreligieuze topontmoeting, werd hij geëlektrocuteerd omdat hij, nadat hij uit bad stapte, een ventilator aanraakte. Dat gebeurde op 10 december 1968, vandaag precies veertig jaar geleden. Dus vandaag vier ik zijn sterfdag.

Net zoals de zuiverste heiligen en de interessantste zondaars, bewandelde Merton een bijzondere weg in zijn leven. Hij werd in 1915 in Frankrijk geboren, als zoon van een Amerikaanse moeder en Britse vader. In zijn kindertijd reisde hij tussen Frankrijk, Engeland en Long Island (VS). Uiteindelijk ging hij studeren aan de Columbia University, waar hij zich een getalenteerde schrijver toonde en in contact kwam met het literaire circuit. In die tijd raakte hij, tot ongenoegen van zijn vrienden, steeds meer geïnteresseerd in de Rooms-Katholieke Kerk. In 1938 liet hij zich door de doop opnemen in die kerk. In 1942 werd hij monnik in het trappistenklooster Gethsemani in Kentucky.

Vanuit het klooster en later vanuit zijn kluizenaarsverblijf, schreef hij veel waardevolle boeken, essays, brieven, dagboekstukken en gedichten. Hij werd soort leidsman voor artiesten, activisten en spirituele leiders in de jaren zestig. Hij veranderde van gedachten, worstelde en stelde vragen. Eens vroeg hij in alle eerlijkheid aan de Dalai Lama of hij boeddhist moest worden (Zijne Heiligheid zei ‘nee’), en hij werd verliefd op een vrouw. Mertons boeken dragen deze strijd met zich mee onder het vernis van kalm proza. Ze veranderen levens.

Ik las Louteringsberg, waarin hij beschrijft hoe hij zich tot het katholicisme bekeerde, toen ik zeventien jaar oud was. Een paar weken later besloot ik wat tijd door te brengen in dichtbijgelegen trappistenklooster in Berryville (Virginia). Daar ontmoette ik broeder Benedictus Simmonds, eveneens afkomstig uit de literaire wereld van New York. Louteringsberg had ook hem er jaren geleden toe aangezet het klooster te bezoeken. We raakten bevriend en tijdens het eerstvolgende Paasfeest werd ik katholiek gedoopt, met Benedictus als mijn peter. 

Onlangs sprak ik een goede vriendin die, ik vermoed in een poging om mij te begrijpen, jaren geleden Louteringsberg had gekocht. Ze was pas kortgeleden in het boek begonnen. Nu zegt ze - half serieus - dat ze ook het klooster in wil. "Go stubborn talker", schreef Merton in The Poet, to His Book: 

Find you a station on the loud world’s corners,
And try there, (if your hands be clean) your length of patience:
Use there the rhythms that upset my silences,
And spend you pennyworth of prayer
There in the clamor of the Christless avenues:

And try to ransom some one prisoner
Out of those walls of traffic, out of the wheels of that unhappiness!

Mertons erfenis doet meer dan bij New Yorkers een verlangen naar het kloosterleven wekken. Gisteravond werd ik daaraan herinnerd bij een bijeenkomst van katholieke anti-oorlogsactivisten die zich laten inspireren door Mertons leven en werk. Hij is de beschermheilige, of liever, de louterende mens voor een gemeenschap van kluizenaars, eenzamen, die vinden door te zoeken en die vrede vinden in een vreedzame strijd.

Things and people goodbye
It is not that I prefer
The singleness of death
Where no companions are,
Yet things and "you" and "I"
The "he" the "she" the "they"
Must all go off alone
In common, not to be-
And not in company.
 

- untitled, 1964

 

  _________________________________________________________________________________

 

Dit artikel is gepubliceerd door Nathan Schneider en News4all.net onder Creative Commons-licentie. Het mag met bronvermelding en onder dezelfde voorwaarden worden doorgeplaatst. Op sommige artikelen op deze site zijn andere voorwaarden van toepassing.