De man was na een steekpartij verlamd vanaf zijn nek en lag in het ziekenhuis, waar hij kunstmatig beademd werd. De behandeling werd op zijn verzoek en in overleg met familie en andere betrokkenen stopgezet. In berichten in de media, gebaseerd op informatie van het Openbaar Ministerie, werd van "euthanasie" gesproken.

Volgens Eijk ging het bij de behandeling om een “ongeproportioneerde vorm” van levensverlening. “Dat wil zeggen: er bestond geen evenredige verhouding tussen de voordelen van de behandeling - de kans dat de patiënt genas was nihil - en de nadelen. De kunstmatige beademing kon ook nogal wat risico’s en complicaties met zich meebrengen.”

“In dit geval kun je niet zeggen dat de persoon in kwestie door te vragen de beademing te stoppen, koos voor de dood. Hij wilde helemaal niet dood, maar onder de gegeven omstandigheden wilde hij niet op deze manier zijn leven verlengen. Daar is hij vanuit onze katholieke visie ook ten volle toe gerechtigd. Je kunt dit niet kwalificeren als euthanasie.”

Wat niet-geproportioneerd is, moet bepaald worden door artsen op grond van medische gegevens, zei Eijk. “Stel dat iemand lijdt aan een longontsteking zonder verdere complicaties en hij weigert een penicillinepreparaat dat hem kan genezen, met de dood tot gevolg, dan kun je aannemen dat hij de dood ook wilde. Dat is een vorm van euthanasie.” 

Reanimatie

Ook bij het niet-reanimeren van iemand die klinisch dood is, gaat het om proporties, zei Eijk, inhakend op de recente discussie over reanimatie in verzorgingshuizen. “Als iemand te lang een hart- of ademstilstand heeft gehad, kan reanimatie niet meer lukken of ertoe leiden dat iemand daarna worstelt met ingrijpende neurologische gevolgen, bijvoorbeeld dementie. Wat nu in de discussie geslopen is, is dat je niet meer moet reanimeren als iemand ouder is dan zeventig, tenzij hij zelf aangeeft dat hij wel gereanimeerd wil worden. Ik zou zeggen: je moet onder alle omstandigheden kijken naar de proporties, dus de kans op levensbehoud en herstel na reanimatie en de nadelen. Dat kun je niet koppelen aan een bepaalde leeftijd. Een arts moet op basis van zijn medische deskundigheid zich daar een oordeel over vormen.”

Protestantisme

Eijk promoveerde eind jaren tachtig op het Rooms-katholieke standpunt over euthanasie. Anders dan in orthodox-protestantse kringen wel gebruikelijk is, concludeert hij in zijn proefschrift, kan niet gesteld worden “dat de mens geen enkel beschikkingsrecht heeft over leven en dood, maar dat dit recht geheel aan de Schepper is voorbehouden.”

Volgens Eijk kan er ook een moment aanbreken waarop voortzetting van medisch ingrijpen tot een moreel verkeerde handeling wordt, “een behandeling waarbij tussen lasten van behandeling en het erdoor gecontinueerde leven van de patiënt een wanverhouding bestaat.”

Het begrip ‘zinloze behandeling’ is in dit geval minder geschikt, zegt Eijk in zijn proefschrift, omdat het geen eenduidige betekenis heeft en omdat het oordeel over de zin van behandeling gemakkelijk een oordeel over de zin van het leven impliceert. “Over de zin van het leven kan geen oordeel worden geveld aangezien het een intrinsieke waarde vertegenwoordigt en derhalve in geen enkele situatie zinloos kan worden geacht.”