De Chinese overheid beloofde in de aanloop naar de Olympische Spelen persvrijheid en meer respect voor de mensenrechten, maar in de praktijk komt daar weinig van. De repressie is zelfs in hevigheid toegenomen.

Dat meldt Amnesty International tien dagen voor de openingsceremonie van de Spelen in een rapport. China blijft veel misdadigers terechtstellen, zet mensen "op administratieve gronden" vast zonder vorm van proces en schiet tekort op het vlak van persvrijheid en de omgang met kritische mensenrechtenactivisten.

Ook het Internationaal Olympisch Comité krijgt in het rapport een flinke veeg uit de pan. Het IOC heeft herhaaldelijk beweerd dat het de goede kant uitgaat met de mensenrechten in China en voorzitter Jacques Rogge sprak zelfs zijn bezorgdheid uit over het geweld in Tibet. Amnesty had van het IOC meer concrete en duidelijke commentaar verwacht, met name op de punten waar China tekort schiet. “De diplomatieke aanpak heeft geen significante verbetering opgeleverd”, stelt het rapport vast.

Amnesty merkt ongerust op dat de programma’s voor “Heropvoeding door Arbeid” en “Gedwongen Drugsrehabilitatie” weer van stal zijn gehaald. Op die manier kan de politie in Peking zonder enige vorm van proces ongewenste elementen, prostituees, drugsgebruikers, illegale taxichauffeurs, bedelaars en activisten van straat plukken en een tijdlang opsluiten in speciaal daarvoor opgerichte centra in de rand van de stad.

Een bekend voorbeeld is activiste Liu Jie, die achttien maanden heropvoeding kreeg omdat ze een open brief had geschreven waarin ze juist aandrong op het afschaffen van deze vorm van detentie zonder proces. Ze werd volgens Amnesty ook gemarteld: ze moest vijf dagen lang rechtop zitten op een bank met haar handen boven haar hoofd gebonden en haar voeten van de grond.

Geen vrije pers

De grootste onvervulde belofte blijft volgens het rapport de persvrijheid. De Club van Buitenlandse Correspondenten noteerde sinds begin 2007 230 gevallen van censuur, waaronder 40 in verband met de opstand in Tibet in maart en een dozijn over de aardbeving in Sichuan in mei. Op het internet werd informatie over de verspreiding van hepatitis B en aids in China ontoegankelijk gemaakt.

De censuur geldt ook voor de toeschouwers van de Spelen. Die mogen geen “beledigende” slogans of spandoeken laten zien en dienen zich te onthouden van “ander gedrag dat de orde kan verstoren bij grote publieksevenementen.” Die bepalingen zijn bewust vaag gehouden en gaan veel verder dan het verbod op “politieke, religieuze of raciale propaganda” uit artikel 51.3 van het Olympisch charter.

De richtlijn van het IOC voor de interpretatie van die regel is dubbelzinnig, merkt Amnesty op. Enerzijds zegt die dat de deelnemers aan de Spelen het recht hebben op vrije meningsuiting, niet alleen in de zones waarvoor een accreditatie nodig is maar ook in het Olympisch dorp en in de perscentra. Tegelijk adviseert het IOC de deelnemers “zich te houden aan de wetten van het gastland, of ze het ermee eens zijn of niet”.

Toen Amnesty hierover om uitleg vroeg, antwoordde het IOC dat het “niet in staat is veranderingen af te dwingen in de wetten van een soeverein land.” (IPS)

UPDATE 30/07/08: China: Amnesty heeft 'gekleurd' beeld (AD)  

Gerelateerd:

China begint aan inhaalrace windenergie (News4all)

De Chinese erfenis (News4al) 

China op een na grootste economie ter wereld (News4all) 

China's nieuwe intelligentsia (News4all)

China worstelt met godsdienstvrijheid (News4all) 

De dictatoriale trekjes van de Dalai Lama (News4all)