Hij was betrokken bij de Crusades van Billy Graham en de EO gaf in Nederland zijn eerste biografie uit. Maar zijn meest evangelische lied vond hij het ironische Personal Jesus. Bij Johnny Cash was alles cool, ook zijn geloof.

Johnny Cash is er bij zijn leven en ook daarna in geslaagd uiteenlopende mensen te bereiken en daardoor bruggen te slaan die op het eerste gezicht onmogelijk lijken. In Nederland werd zijn eerste autobiografie, Man in Black, uitgegeven door de EO. Zijn gospel- en spiritualrepertoire, hoewel nooit zelfs maar bij benadering zoetelijk, kan in evangelicale kringen zonder probleem aftrek vinden. Maar ook ter linkerzijde kan hij geen kwaad doen, al was het maar vanwege zijn optredens in gevangenissen, die tevens een demonstratie tegen het gevangeniswezen inhielden.

De Engelse New Musical Express moest bij een interview waarin Cash zijn christendom toelichtte en niets  bleek te moeten hebben van homohaters en abortuskliniekbelagers, verzuchten: this man is really cool (we schrijven de vroege jaren negentig). Een dergelijke roem bij iemand die ook weer niet zoveel hits heeft gehad aan de oostkant van de Atlantische Oceaan, mag opmerkelijk genoemd worden. Voor zijn coverversie van Bob Dylans It Ain’t Me Babe uitkwam in 1965, was hij nauwelijks bekend in Groot-Brittannië, laat staan op het Europese  vasteland. 

Werelds materiaal

Cash werd op 26 februari 1932 geboren in Kingsland, Arkansas, in een baptistisch gezin dat zeer arm moet zijn geweest. Hij heeft dan geen eigenlijke voornaam, heet slechts J.R. Als hij in dienst komt bij de luchtmacht wordt de enkele J John en vervolgens Johnny. In 1955 doet hij auditie bij de legendarische Sam Phillips van het Sun-label, waarbij hij beklemtoont dat hij het liefst gospels of spirituals zou willen spelen. Phillips vindt dat hij maar met werelds materiaal terug moet komen. Dat doet hij, met zijn eerste single Hey porter!. Spirituals vormen verder wel de rode draad in de loopbaan van Johnny Cash, vanaf zijn eerste Hymns-album in 1959 tot zijn postuum uitgebrachte My Mother’s Hymn Book. En het lijkt vrij zeker dat er nog een album uit zal komen met spirituals, die opgenomen zijn in de tijd vlak voor zijn dood.

Muzikaal paste Cash nooit in de lijn die gedicteerd werd in de countryfabriek van Nashville. Hier werd al sinds omstreeks 1960 de hillbilly-muziek van de arme witte bewoners van de zuidelijke staten opgepoetst tot het rustige genre country-and-western. Het gebruiken van een Mexicaans aandoend blazersarrangement in  It Ain’t Me Babe  en Ring of Fire gold als controversieel  – en het is precies wat de nummers hun bijzondere cachet geeft.

Voor een bluegrassnummer Orange Blossom Special moest men zich in Nashville een beetje schamen, maar Cash gaf er zijn eigen draai aan en kon zich dit veroorloven. Ook het nummer I Walk the Line , dat dankzij de film Walk The Line uit 2006 alsnog bekend werd in Europa, paste niet direct in het stramien van nette middle-of-the-roadachtige muziek waar de bazen in Nashville al jaren zo dol op waren.

In 1970 speelde hij met jazzlegende Louis Armstrong, die veertig jaar tevoren had meegespeeld op Blue yodel nr. 9 van Jimmie Rodgers, deze hillbilly-klassieker in zijn televisieshow.  Ook met Bob Dylan heeft hij zich in privé-sessies geuit in de kunst van het jodelen, beslist taboe in Nashville. Met drie andere buitenbeentjes die zich niet aan de Nashvilleconventies hielden, Kris Kristofferson, Waylon Jennings en Willie Nelson, vormde hij in de jaren tachtig een tijdje een country-supergroep, The Highwaymen.

De albums met spirituals zijn naar de woorden van Cash zelf in persoonlijk opzicht zeer belangrijk voor hem. Toen hij vond dat God te ver weg van hem was, in de herfst van 1967, begaf hij zich in de duisternis van de Nickajack-grotten in Tennessee, met de bedoeling niet meer levend terug te komen. In de duisternis herkreeg hij zijn levenswil en zocht hij de uitweg die zich aandiende in de vorm van een verre lichtstraal. Hier wachtten volgens zijn verhaal buiten zijn toekomstige echtgenote June Carter en haar moeder op hem, naar deze plaats gekomen met een bang vermoeden.  In de EO-versie van zijn verhaal heeft hij hier God teruggevonden en is hij vervolgens van de drugs af, die hem de grot hadden ingedreven. Over het eerste valt niet te redeneren, het tweede blijkt niet zo heel erg waar – het toeren als populair countryster brengt voor Cash tot ver in de jaren tachtig wel degelijk drugsgebruik met zich mee. Op een gegeven ogenblik brengt de vermoeidheid van de jaren hem zowel wat toeren als drugs betreft tot bedaren.

Engagement

De spiritualiteit van Johnny Cash blijkt waarschijnlijk het best uit de vele nummers die niet op gospelabums staan maar die wel getuigen, zoals Man in Black.

I wear the black for the poor and the beaten down,
Living in the hopeless, hungry side of town,
I wear it for the prisoner who has long paid for his crime,

But is there because he's a victim of the time.
I wear the black for those who never read,
Or listened to the words that Jesus said,

About the road to happiness through love and charity,
Why, you'd think He's talking straight to you and me.. 

Hier spreekt mede zijn engagement gebaseerd op Mattheüs 25:36 (een fragment uit de Bergrede: Ik was in de gevangenis, en gij zijt tot Mij gekomen). Lang opsluiten is volgens de zanger geen manier om mensen van criminaliteit af te houden, hoewel daar - zeker in de VS - vaak anders over wordt gedacht (de waan van de dag waar hij het hierboven over heeft).  Johnny Cash heeft nooit meer dan een of twee keer een nachtje - wegens dronkenschap – in een cel doorgebracht, maar zo’n kort verblijf kan kennelijk genoeg zijn om iemand tot een geharnast tegenstander van het gangbare strafsysteem te maken.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Dit is het laatste deel in een serie over muzikanten en de rol die geloof speelt in hun muziek en leven. Andere delen in deze serie zijn: Leonard Cohen: religie als favoriete hobby,  De rusteloze zoektocht van Van Morisson, Het lichtende donker van Nick Cave, De vreedzame God van Sinead O'Connor, Solomon Burke, preacher of soul, De heuglijke apocalyps van Saul Williams, U2: Rebels with a cause, Toen Bob Dylan zich bekeerde 
___________________________________________________________________________