Naast de Matthäus Passion is ook de opvoering van de opera Parsifal van Richard Wagner een oude paastraditie in Duitsland. De opera roept de toeschouwers op de essentie van het paasfeest daadwerkelijk te leven.
Het is weer bijna Pasen. In kerken en zalen verspreid over het land wordt traditiegetrouw op Goede Vrijdag (of daags ervoor) de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach uitgevoerd. De eerste passie werd uitgevoerd in 1729 in de Thomaskirche in Leipzig, waar Bach cantor was van het beroemde Thomanerkoor. De échte Bach-fans moeten dan ook minimaal één keer in hun leven naar Leipzig om de passie te beleven op zijn geboortegrond.
Duitsland is rijk aan muzikale tradities rond de kerkelijke feestdagen. Met Kerstmis gaat de hele familie naar de opera “Hänsel und Gretel” van Engelbert Humperdinck. Deze luchtige sprookjes-opera (met engeltjes en een heus zandmannetje) is vooral ook leuk voor de kinderen. Met Pasen wordt de “Parsifal” van Richard Wagner opgevoerd. Deze opera is “ietwat” zwaarder en minder geschikt voor jeugdige luisteraars.
Om de Parsifal uit te kunnen zitten is absoluut enige rijpheid vereist. Allereerst duurt de opera bijna vier uur (de pauzes niet meegerekend). De muziek is prachtig, maar heel plechtig en “ijl”, en het tempo is langzaam en uitgerekt. Daar moet je tegen kunnen. Maar de aanhouder wint en wordt daarvoor rijkelijk beloond. Hij krijgt namelijk een prachtig vergezicht op de “verlossing”, de kern van het Paasfeest.
Wagners opera is gebaseerd op het dertiende-eeuwse epos “Parzival” van Wolfram von Eschenbach. Dit mythische verhaal gaat over de zoektocht naar de Heilige Graal. Dat is volgens de overlevering de kristallen beker waaruit Jezus dronk bij het laatste avondmaal en waarin Jozef van Arimathea bij het kruis zijn bloed opving; het bloed dat de mensheid van zijn zonden verlost. Wagners opera gaat echter verder dan dit kernthema van het christelijk geloof. Hij bevat ook boeddhistische elementen (reïncarnatie) en filosofische ideeën van Schopenhauer over bewustzijnsontwikkeling door medelijden en mededogen. Wagner brengt zo het verhaal binnen de grenzen van een persoonlijke spiritualiteit.
Korte inhoud opera:
Er heerst crisis op de graalburcht Montsalvat. Koning Amfortas is gewond geraakt door zijn eigen heilige speer. Hij was in de tuin van de boze tovenaar Klingsor en werd daar verleid door diens bloemenmeisjes. Klingsor pakte de speer en gooide die in zijn zij. Door zijn verwonding is Amfortas niet meer in staat op de burcht de dagelijkse graalceremonie uit te voeren. Verstoken van de verkwikkende energie van de ceremonie zijn de graalridders futloos en het land en het vee onvruchtbaar. Er is maar één man die ze kan helpen en dat is natuurlijk Parsifal. Hij is de enige “reine dwaas”, die zijn kinderlijke onschuld nog niet heeft verloren. Daardoor kan hij Klingsors bloemenmeisjes weerstaan en de heilige speer terughalen. Na een zware periode van beproeving, waarin Parsifal zijn bezieling kan bewaren en niet ten prooi valt aan de verlangens van hoofd en hart, keert hij gelouterd terug naar de graalburcht. Nu is de onbewuste reine dwaas een bewust authentiek mens geworden. Hij geneest Amfortas met de heilige speer, wordt zelf de nieuwe koning en herstelt de graalceremonie in ere. Daarna bloeien de ridders en de natuur weer op als vanouds (in het paradijs).
De essentie van Pasen is dat ieder mens weliswaar zondig is, maar diep van binnen ook onschuldig. Parsifal zit in onze ziel en wijst ons de weg naar wie we werkelijk zijn. Het gaat er om dat we vertrouwen hebben en de moed kunnen opbrengen om vanuit onze bezieling te leven, in plaats van het zekere voor het onzekere te kiezen. Dat gaat niet vanzelf. We raken allemaal gewond op onze weg. Maar de pijn van Amfortas hoort er bij; we moeten allemaal ons kruis dragen. De pijn weerspiegelt wat we diep van binnen missen, het is eigenlijk Gods genade. Het is onvervuld verlangen van de ziel en kan alleen genezen worden door vanuit je diepste verlangen te durven leven.
Dat is wat Pasen aan ons vraagt; en dat is ook wat Parsifal (Placido Domingo) zingt in het bijgevoegde fragment waarin hij Amfortas geneest en de graalceremonie in ere herstelt: “Nur eine Waffe taugt: die Wunde schliesst der Speer nur, der sie schlug”. (News4all)
Naast de Matthäus Passion is ook de opvoering van de opera Parsifal van Richard Wagner een oude paastraditie in Duitsland. De opera roept de toeschouwers op de essentie van het paasfeest daadwerkelijk te leven.