Als kind keek ik graag naar uitzendingen op de WDR over ontdekkingsreizen, antropologische ontdekkingen, reisverslagen uit exotische oorden. Ik was gefascineerd door de andere wereld waarin mensen leefden: een wereld zonder moderne technologie, een wereld vol symbolen en gebruiken waarvan ik niets begreep, maar die me enorm boeiden. 

Ook keek ik met rode wangen naar reportages uit het Vaticaan als er weer eens enkele kardinalen werden benoemd, of als de zegen Urbi et Orbi werd uitgesproken. Als mijn vader binnenkwam terwijl ik deze beelden in me opnam werd er geschamperd en gelachen: wat een onzinnig en vreemd gedoe. En bij de Romeinse taferelen  was de reactie: wat een poespas en mensverheerlijking! Ik voelde me dan soms wat schuldig: blijkbaar waardeerde ik deze beelden anders en die waardering klopte niet met mijn orthodox-gereformeerde opvoeding. Later in mijn religieuze socialisatie leerde ik bij de educatieve ontmoetingen, die catechisatie werden genoemd, dat ik had zitten genieten van afgoderij. Ik nam dat aan, maar ergens zat het me niet lekker.

Het dubbele gevoel rond andere culturen en andere religies raakte ik kwijt toen ik mensen ontmoette die met passie en op authentieke wijze hun anders-dan-ik zijn ten aanzien van geloof, het ervaren van de werkelijkheid waarin wij leven tot op de grootste diepte, beleefden.  Op mijn zestiende verkondigde ik het christelijk geloof zij aan zij met een rooms-katholieke jongen tijdens een campagne in de Bommelerwaard: we zongen dezelfde liederen, beleefden aan het evangelie dezelfde steun en troost, en waren even fanatiek. Ik realiseerde me toen heel sterk dat de beeldvorming ten aanzien van andere geloofsopvattingen of geloofsuitingen,  als die onbewust blijft, gevaarlijk is. Je eigen beelden stroken niet met de werkelijkheid, leiden vaak tot veroordeling en uitsluiting. Pas in de ontmoeting, als je je opent voor de ander, zie je wat er werkelijk is.

Aan deze ervaringen moet ik denken als ik zie hoe Wilders en de verwilderden omgaan met de islam. Een moslim is iemand met een burka of een djellaba waaronder waarschijnlijk een bommengordel zit, zo is ongeveer het beeld dat ze uitdragen. En Pauw en Witteman ontvangen besmuikt lachend de zogeheten atheïstische dominee Klaas Hendrikse, om hem er op te wijzen dat hij als hij niet in Gods bestaan gelooft hij toch geen dominee meer kan zijn. Hun beeld van God (en van een dominee) komt niet overeen met de werkelijkheid. Maar door dit beeld laten ze zich zo leiden dat geen ontmoeting tot stand komt. Waarschijnlijk hebben ze het niet eens door dat hun beelden niet door de Verlichting zijn heen gegroeid. En de gelovige dominee wordt geen recht gedaan.

Daarom pleit ik in plaats van een burkaverbod voor een beeldverbod. Mozes had het nog niet zo gek bedacht: gij zult u geen beelden maken. Niet van God. En niet van gelovigen zeg ik er maar bij. En zet dat dan maar gelijk in de grondwet. Niet om te handhaven, want dat kan niet, en niemand kan zonder beelden, maar als een aansporing om elkaar te ontmoeten en de eigen beelden te toetsen.

© Dr. André Mulder is docent opleidingen Theologie en Levensbeschouwing van de Christelijke Hogeschool Windesheim en lid van de kenniskring van het gelijknamige lectoraat.