Precies zestig jaar na de moord op de geweldloze Indiase vrijheidsstrijder, presenteren leerlingen van het Amstelveen College Gandhi, de musical. Met hun blonde lokken boven fraaie sari's vertolken ze de persoonlijke strijd tussen ideaal en realiteit. 

   - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

“Ik heb Gandhi vermoord! Ik heb Gandhi vermoord, maar niemand weet het. Ik sta in geen enkel boek, ik ontbreek in elke documentaire. Niemand heeft mijn verhaal verteld. Ik heb Gandhi vermoord, maar niemand geeft mij de schuld.” Zo opent Gandhi's afvallige vertrouweling Samar Gandhi, de musical in de Amstelveense schouwburg. 

Scriptschrijver en dramaleraar Mark Boode voegde Samar aan het historische verhaal toe. Samar vertolkt de twijfel: het menselijke gebrek aan vertrouwen wanneer idealen lijken te botsen met het dagelijks leven. Gandhi, gespeeld door leraar in opleiding Bart Gielen, is de radicaal die zijn idealen boven zijn persoonlijke behoeften plaatst, Samar is de trouwe volgeling die zijn leraar wil waarschuwen tegen de gevaren van dit schijnbaar onnozele gebrek aan zelfbescherming.

Rare beslissingen

“Samar is een trouwe aanhanger, die door Gandhi's rare beslissingen gaat twijfelen”, zegt Samars vertolker Kevin Siecker, in het dagelijks leven 4 havo-leerling uit het dorp Kudelstaart. “Ik vind het ook rare beslissingen: waarom ging hij bijvoorbeeld zo lang vasten dat hij er bijna aan stierf, terwijl hij met de Engelsen had kunnen gaan praten? Samar waarschuwde hem. Ik denk dat Gandhi zijn waarschuwingen  serieus had genomen als hij na zijn dood nog had kunnen spreken: 'o ja, ik had toch moeten luisteren, dan was het misschien anders afgelopen'. Als ik Samar was geweest, had ik precies hetzelfde gedaan.”

Hardvochtige vader 

In Boode's versie is Gandhi niet alleen de geweldloze held, maar ook de hardvochtige vader die zijn 'ondeugdelijke' zoon in de kou laat staan wanneer die zijn vrouw en kind verliest. De innerlijke strijd die zijn vrouw moet voeren om haar veeleisende man bij te kunnen staan, overtuigend vertolkt door de prachtig ingetogen zangeres Rohani de Pont (4 vwo), is genoeg om nog vele andere musicals over te schrijven.

“De film Gandhi die de leerlingen voor hun rol zagen, is een historisch document dat vooral op Gandhi's politieke belang ingaat”, zegt Boode.“Ik wilde het juist persoonlijk maken: wat kan ik van hem leren?” In het begin hadden de leerlingen niet veel met Gandhi op, vertelt de leraar, maar later begrepen ze waarom hij in zijn privéleven zulke radicale keuzes maakte: hij kon niet anders, zolang hij echt geloofde in zijn boodschap. Daarvoor moest alles wijken.

“Door de Indiërs werd Gandhi verafgood”, zegt Boode. "Daar had hij een hekel aan. Door iemand op een voetstuk te plaatsen, is het nogal makkelijk te denken 'dat is niet voor mij'. Ik heb dit onderwerp juist gekozen omdat er tegenwoordig een gevoel van machteloosheid heerst. Af en toe volgen we een goeroe als Al Gore, maar daarmee hebben we nog niet onszelf aangepakt. Gandhi bewijst juist dat een individu wel degelijk in staat is de wereld in beweging te zetten." Wanneer Gandhi uiteindelijk door een ander wordt neergeschoten zonder dat hij ingrijpt, voelt Samar zich vreselijk schuldig.

Verzoening

“Tijdens de studiereis die we voor de musical maakten, naar India, kwamen we oude mensen tegen die Gandhi nog gekend hadden", zegt Boode. "Zij zeiden dat hij hen geleerd had om niet bang te zijn. Gandhi predikte vertrouwen, in jezelf en in elkaar. Verzoening. Ik denk dat het belangrijk is dat die boodschap nu verkondigd wordt.”

Die boodschap heeft in ieder geval acteur Siecker bereikt. In de rol van Samar mag hij dan nog steeds twijfels hebben bij de onaantastbaarheid van Gandhi's maatstaven, de volgende keer dat hij een conflict met iemand heeft, zal hij wel twee keer nadenken voor hij wegloopt of gaat schelden. Of hij het net zo lang volhoudt als Gandhi zelf, betwijfelt hij, maar hij gaat het in ieder geval proberen. “Ik dacht bij oorlog alleen aan de beelden van de Tweede Wereldoorlog: bombardementen enzo. Nu heb ik gezien dat het ook anders kan. Als ik de keuze had, zou ik eerder voor Gandhi's methode kiezen.” (News4all)

* * * 

Gandhi, de musical is van 30 januari tot 1 februari te zien in de Schouwburg Amstelveen.

Foto: Samar (links) luistert, als Gandhi oproept alleen nog kleren van Indiase makelij te dragen. © Stefanie Teeuwisse