| Het lichtende donker van Nick Cave |
|
|
| door Edo Bouman | |
| Wednesday, 30 January 2008 | |
|
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Bijbelse taal en symbolen komen regelmatig terug in de teksten van muzikanten. Welke rol speelt geloof in hun muziek en leven? News4all gaat in een serie op zoek naar het antwoord op die vraag. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - Na Where the Wild Roses Grow heeft Cave bepaald niet stilgezeten. Gedreven door zijn fascinatie voor het Hogere maakte hij verschillende platen. Ook was hij als schrijver actief. In maart staat er een nieuw album op stapel, Dig Lazarus Dig!!! Het wordt Cave’s veertiende studioplaat met The Bad Seeds, zijn vaste begeleidingsband. Donkere regionen “Een schrijver die weigert naar de donkere regionen van zijn hart te kijken zal nooit overtuigend kunnen schrijven over het wonder, de magie en het plezier van de liefde. Het is als de gekruisigde Christus tussen de twee moordenaars.” Deze woorden sprak Cave in 1999 in een lezing over ‘het liefdeslied’. Gedurende zijn carrière als leider van The Bad Seeds en vocalist van The Birthday Party, de band waarmee hij begin jaren tachtig in de postpunk-scène furore maakt, heeft Cave de donkere regionen van zijn eigen hart vaak verkend in explosieve songs en prachtige liefdesliederen zoals From Her to Eternity en Deanne. Liefdesliederen die volgens de zanger per definitie gericht zijn aan God, omdat het liefdeslied de ultieme verwoording zou zijn van ‘het verlangen’. Door dit ‘verlangen’ uit te drukken in zijn teksten brengt hij God voor zichzelf tot leven: “Zodra er taal is, is er gemeenschap, is er verbeelding, is God er. God is een product van de ultieme creatieve verbeelding.” God en de werkelijkheid Nick Cave wordt geboren op 22 september 1957 en groeit op in een anglicaans gezin in Warracknabeal, een klein dorp in de Australische staat Victoria. Het godsbesef krijgt hij met de paplepel ingegoten. Op achtjarige leeftijd sluit hij zich aan bij het koor van de plaatselijke kerk en bezoekt twee keer per week de diensten. De God waarover hij de dominee hoort spreken, komt hem echter vreemd en afstandelijk voor.
Vanaf zijn twaalfde begint hij al stevig te drinken, naar eigen zeggen een vrij gebruikelijke gewoonte in zijn omgeving. Zijn ouders besluiten hem voor zijn eigen bestwil naar een internaat in Melbourne te sturen waar hij zich opnieuw bij een koor aanmeldt.
Leegte Nick maakt in zijn jeugd niet alleen kennis met de bijbel, maar ook met de wereldliteratuur. Zijn vader – leraar en schrijver van beroep - leest zijn zoon voor uit Shakespeare, Dostojevski’s Schuld en Boete en Nabokov’s geruchtmakende roman Lolita. Diezelfde vader toont weinig interesse voor de songs die Nick als tiener schrijft. Op een avond in 1978, terwijl zijn moeder Nick voor de zoveelste keer van het politiebureau haalt, krijgen ze het bericht dat zijn vader is omgekomen bij een auto-ongeluk. Het is voor Nick een ingrijpende gebeurtenis die een ommekeer in zijn leven veroorzaakt. “Na de dood van mijn vader ervoer ik een enorme leegte en de enige manier om die te vullen was door te schrijven. Het schrijven leidde me naar verbeelding, naar inspiratie en uiteindelijk naar God. Door het gebruik van taal schreef ik God als het ware naar de werkelijkheid.” Oude Testament De God die in Cave’s vroege teksten tot leven komt is de God van het Oude Testament. “Toen ik naar de kunstacademie ging was ik vooral geïnteresseerd in oude religieuze kunst. Ik herkende de uitgebeelde verhalen uit mijn jeugd en raakte er enorm door gefascineerd. Ik kocht een King James-bijbel, begon te lezen en vond in de meedogenloze verhalen van het Oude Testament, in het woordgebruik en beeldspraak, een eindeloze bron van inspiratie.” Vooral de wraakzuchtige kant en het mysterieuze proza van de oude verhalen vinden hun weg in Cave’s teksten. Voor hem is de God van het Oude Testament een hardvochtige en rancuneuze God die met ogenschijnlijk gemak een compleet volk uitroeit. Hier vindt hij de jaloerse en genadeloze stem van God, die perfect aansluit bij zijn eigen gemoedsgesteldheid. “Het Oude Testament gaf me de kracht het podium op te gaan, mijn mond te openen en Gods doem ten gehore te brengen.” Berlijn Een groot deel van de jaren tachtig woont Cave in Berlijn waar hij een chaotisch leven leidt en verslaafd raakt aan heroïne. In deze periode brengt hij met zijn band The Bad Seeds vier platen uit, waaronder Tender Prey. Op die plaat staat de klassieker The Mercy Seat, waarin Cave een prachtige parallel trekt tussen de troon van God en de elektrische stoel. Voor deze song kruipt de zanger in de huid van een gevangene die in zijn dodencel wacht op het moment van zijn veroordeling en zijn dood:
And the mercy seat is waiting
And I think my head is burning And in a way I'm yearning To be done with all this measuring of proof An eye for an eye And a tooth for a tooth And I've got nothing left to lose And I'm not afraid to die
Tijdens zijn verblijf in Berlijn werkt Cave ook aan zijn eerste boek And the Ass Saw the Angel, een verhaal over een dove jongen met de naam Euchrid, die opgroeit in een streng religieuze geloofsgemeenschap. In het verhaal verandert de jongen van een introverte dromer in een wraakzuchtig persoon, iemand die zichzelf als Gods vertegenwoordiger op aarde ziet. Cave: “Euchrid is Jezus, maar dan doofstom, een geblokkeerde artiest die uiteindelijk zelf gek wordt.” Voor Cave persoonlijk werkt het schrijven van het boek juist bevrijdend. Als hij het niet had geschreven, zegt hij, was hij waarschijnlijk aan de drugs ten onder gegaan. Nieuwe Testament Begin jaren negentig maakt Cave een opmerkelijke ommezwaai. Als reden daarvoor verwijst hij naar zijn concertervaringen: “Ik ging het podium op en keek naar de vervormde gezichten in het publiek, naar de boze met hun vuisten zwaaiende menigte en voelde me ziek en verdrietig. Ik besloot dat het tijd werd voor een nieuw boek, dus deed ik het Oude Testament dicht en opende het Nieuwe.” Door zich in het Nieuwe Testament te verdiepen maakt Cave’s beeld van een wraakzuchtige, jaloerse God langzaam plaats voor het beeld van een goedaardige en beschermende God. Dit inspireert hem tot het schrijven van songs als Foi Na Cruz en Christina the Astonishing (een lofzang op de uit de dood verrezen Nederlandse heilige Christina de Wonderbare) en ook tot maken van het veelgeprezen album The Boatman’s Call (1997). Het is vooral de menselijkheid van Christus die hem in het Nieuwe Testament aanspreekt: “Christus is een krachtig man die boos wordt, het oneens is met hoe bepaalde zaken gaan, maar ook een man die twijfelt. Al
deze dingen worden verenigd in deze ene persoon. Sommige dingen die hij zegt zijn shockerend, soms is hij bemoedigend en soms verbijsterend. Er spat zoveel menselijkheid vanaf, en op één of andere manier vind ik dat erg opwindend.”
Marcus Cave’s bewondering voor Christus gaat zelfs zover, dat hij in 1998 de mogelijkheid aangrijpt een introductie voor het Evangelie van Marcus te schrijven. “Ik hoorde van een plan om bijbelboeken afzonderlijk te gaan uitgeven. Er werd gezocht naar mensen die een introductie wilden schrijven. Ik belde de uitgever en die gaf aan dat er nog mensen nodig waren voor de evangeliën. Dat kwam mooi uit, want het evangelie volgens Marcus is mijn favoriet! Johannes heeft overal engelen en is veel dromeriger. Marcus is heel realistisch en praktisch, alles draait om de dood van Christus. Daarnaast is het een erg opwindend en levendig boek.” In zijn introductie schildert Cave het leven van Christus af als een blauwdruk voor onze eigen levens, een bemoediging en een voorbeeld om na te leven. Christus’ ideaalbeeld kan ons bevrijden van de alledaagsheid van het bestaan. “Als we de perfecte goddelijke Christus willen dienen, dan blijven we op onze knieën, met gebogen hoofden”, schrijft Cave. “Maar dat had Christus niet in gedachte, hij kwam als bevrijder. Christus begreep dat de mens aan de grond werd gehouden door de zwaartekracht van gewoonten en oppervlakkigheid. Zijn voorbeeld dient ervoor om onze verbeelding de vrije loop te laten en te worden als Hij.”
Mysterie De menselijkheid van Christus en de raadselachtigheid van het geloof staan in Cave’s overtuiging constant op gespannen voet. Aan de ene kant legt hij, als rationeel denkend persoon, de nadruk op het belang van de menselijke kant van Christus, diens humane gedrag en reacties. Aan de andere kant is hij bijzonder gefascineerd door het mysterie van het goddelijke. “De geboorte van Christus, zijn dood en alles wat daarna gebeurde, vind ik erg moeilijk aan te nemen, maar hoe vaker ik erover lees, des te kleiner wordt de stap in geloof. Het gaat om de verbeelding en het mysterie, net als bij kunst.” Lid worden van een kerk of geloofsgemeenschap gaat hem echter te ver, geeft Cave in een interview met de Engelse krant The Independent toe: “Ik heb wel eens geprobeerd me aan te sluiten bij een religieuze
organisatie, het leek me zo keurig en praktisch. Mensen zouden vragen: ‘En wat geloof jij?’, waarop ik zou antwoorden: ‘Ik ben katholiek’ of zoiets en daarmee zou de kous af zijn. Maar het probleem is, ik houd het niet uit. Het ritueel vind ik prachtig. Ook het idee dat er mensen bij elkaar komen die hetzelfde geloof delen. Maar een ander deel in mij wil daar zover mogelijk van verwijderd zijn.”
Lazarus Getuige de titel van zijn komende plaat Dig Lazarus Dig!!! blijven bijbelse personages voor Cave een inspiratiebron. Het titelnummer is bovendien opnieuw een lied ter ere van een uit de dood verrezen mens. Op zijn website verklaart Cave de titelkeus als volgt: “Iedere keer als ik in de kerk als kind het verhaal van Lazarus hoorde, verwarde me dat, traumatiseerde me zelfs. We hebben natuurlijk allemaal bewondering voor één van de grootste wonderen van Christus, iemand opwekken uit de dood, maar ik vroeg me altijd af wat Lazarus ervan vond. Op mijn nieuwe plaat heb ik Lazarus uit het verhaal gehaald en in New York City geplaatst om het nummer een beetje hip en eigentijds gevoel mee te geven.” Het nummer lijkt daarmee een verwoording van de paradox waarmee Cave moet leren leven. Eén deel van hem wordt geraakt door het wonder van de opgestane Lazarus, maar een ander deel van hem (zie ook The Mercy Seat) staat automatisch stil bij het menselijke verlangen naar de rust van de dood. (News4all)
Dig yourself * * *
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Video 1: Where the Wild Roses Grow (1996)
Dossier(s): Muziek |
Nick Cave werd bij een groot publiek bekend door de hit Where The Wild Roses Grow, een duet met zijn Australische landgenote Kylie Minogue. Het nummer van het album Murder Ballads belandde in 1996 hoog in de hitlijsten.
| < Vorige | Volgende > |
|---|