De Kerk is partij op de religieuze markt geworden, een aanbieder die zich steeds opnieuw zal moeten waarmaken, want de tijd van het monopolie is voorbij. Dit zei Govert Buijs bij de jaarlijkse Oecumenelezing te Utrecht.

   - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

De lezing, getiteld God is terug – maar voor de Kerk is het nog even wennen, georganiseerd door de Raad van Kerken in Nederland,  werd gisteren gehouden in de Utrechtse Geertekerk.

Buijs, docent sociale en politieke filosofie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, hield de marktmetafoor tamelijk consequent vol. En de Kerk, hoewel in Nederland sterk in het defensief gedrongen de afgelopen veertig jaar, heeft genoeg te bieden. Als kernpunt van de christelijke leer en praktijk noemde hij de agape, de liefde,  bekend van de hymne uit 1 Korinthe 13. De lezing is hier na te lezen.

Secularisering 

Als eerste referent trad op Manuela Kalsky, hoofd van het Dominicaans Studiecentrum voor Theologie en Samenleving te Nijmegen. Zij wees er op dat het idee van secularisering iets Europees is, en alleen Europees.

De Kerk heeft er zelf wel toe bijgedragen dat zoveel mensen zich ietsist in plaats van christen noemen. De Kerk moet hier iets op terug te zeggen hebben, maar niet als aanbieder op wat men markt noemt. In plaats daarvan moet zij zich luisterend opstellen en geen mission statement uitspreken.

De Kerk moet op zoek naar de eigen kernwaarden. De liefde, agape, is een kernwaarde, maar deze is niet exclusief voor het christendom. De openbaring van God gaat altijd door en er is niet zoiets als een christelijke identiteit – hetgeen gezien moet worden als een punt van sterkte, niet als een zwakte. In wat je doet ligt het christendom besloten, niet in wat je hebt of bent.

Geen zekerheden 

Erik Borgman, hoogleraar theologie aan de Universiteit van Tilburg, tweede referent,  stemde met Kalsky in dat de Kerk niets te verkopen heeft, en noemde dit juist de kracht van het christelijk geloof. Ook wat betreft het niet bestaan van een christelijke identiteit was hij het met Kalsky eens.

De christen is gedwongen tot liefde, de agape ligt ten grondslag aan wat wij de samenleving noemen. De Kerk heeft geen zekerheden te verkopen en dient in debat te zijn met de gelovigen, ongelovigen en andersgelovigen. 

Vanuit het publiek kwam de vraag waarom in geen van de inleidingen Jezus, laat staan de persoonlijke relatie van de gelovige met Jezus, ter sprake was gebracht. Buijs ging hier niet op in, Borgman hield staande dat de agape de kern van het christendom is, niet een persoonlijke relatie met Jezus. “God is niet van ons, Jezus evenmin.” Kalsky stemde hier mee in: het geloof draait niet om Jezus maar om het te verwezenlijken koninkrijk Gods. De taak voor de Kerk is het organiseren van het goede leven voor allen.   

Liturgie

Wat het liturgisch karakter betreft, werd de oecumene duidelijk vorm gegeven in de Geertekerk. De bijeenkomst kreeg een liturgische kleur dankzij het Vocaal Theologen Ensemble en het Theologisch Strijkkwartet onder leiding van de bevlogen Hanna Rijken. Koor en kwartet kwamen van de Protestantse Theologische Faculteit te Kampen, de gekozen liederen waren traditioneel rooms-katholiek en anglicaans, dit alles in een remonstrantse kerk. (News4all) 

* * * 

UPDATE 21/01/08: In het programma Schepper & Co van de NCRV een interview met Govert Buijs over de rol van de kerken op het 'religieuze marktplein'. Bekijk uitzending