De Amerikaanse tv-dominee Jerry Falwell, die dinsdag op 73-jarige leeftijd overleed, is waarschijnlijk nog het meest bekend vanwege zijn tirades tegen homo's, feministen, en niet te vergeten, heidenen, abortusactivisten en andere 'ongelovigen'.

Tv-dominee Falwell had echter ook een grote impact op het Amerikaanse buitenlandse beleid gedurende de afgelopen dertig jaar. Hij was een van de grondleggers van het zogenoemde christelijke zionisme – het geloof dat de moderne staat Israël een vervulling is van de bijbelse eindtijdprofetieën. En op grond daarvan zou het land politieke, financiële en religieuze steun verdienen.

Falwell was een trouwe Republikein met een uitgesproken mening. Voordat hij betrokken raakte bij de Moral Majority, trok hij van leer tegen christenen die actief waren in de burgerrechtenbeweging. Later viel hij president Ronald Reagan bij in zijn steun voor contrabewegingen in Centraal-Amerika en Afrika die verantwoordelijk waren voor de dood van tienduizenden mensen. Ook steunde hij het apartheidsregime in Zuid-Afrika.

Jimmy Carter 
Conservatieve evangelicals vormen tegenwoordig een krachtige lobbygroep in de Verenigde Staten en een belangrijke bron voor Republikeinse stemmen. Tot de jaren zeventig bemoeiden ze zich echter nauwelijks met politiek. Pas toen Jimmy Carter tijdens zijn verkiezingscampagne in 1976 beweerde dat hij een "wedergeboren christen" was, ontwaakte het politieke activisme in de evangelische beweging.

Met zijn meer liberale standpunten over sommige sociale kwesties en zijn steun voor een Palestijnse staat, kort na zijn verkiezing in 1977, vervreemdde Carter echter de rechtse christelijk-zionistische leiders van zich. Falwell en andere boegbeelden van christelijk rechts, zoals Paul Weyrich en Richard Viguerie, duwden hun achterban in de richting van de Republikeinse Partij. En daar bevindt die zich nu nog.

Midden-Oosten
In de jaren tachtig volgde toenadering tussen de Israelische Likoedpartij en de rechtse vleugel in de VS. Falwell werd een sleutelfiguur in het mobiliseren van conservatieve christelijke kiezers. In haar boek Spiritual Warfare: The Politics of the Christian Right, constateert Sara Diamond dat Falwell "door zijn tv-uitzendingen en frequente reizen naar Israël" het bewustzijn bij de evangelicals over de Midden-Oostenpolitiek aanwakkerde. In 1979 beloonde Israël Falwell met een privé-vliegtuig. Twee jaar later kreeg hij de Jabotinsky Award voor zijn inzet.

Volgens sommigen waren de joods-evangelische banden in de jaren tachtig zo nauw, dat de Israëlische premier Menachem Begin na een bombardement op een nucleaire reactor in Irak in 1981, eerst Jerry Falwell belde voordat hij president Ronald Reagan op de hoogte stelde. Begin zou Falwell gevraagd hebben om "aan het christelijke publiek de redenen voor het bombardement uit te leggen."

Controversieel 
Falwall was ook actief in de adviesraad van de American Alliance of Jews and Christians, een organisatie die werd opgericht door rabbijn Daniel Lapin, voorzitter van de conservatieve joodse beweging Toward Tradition en de conservatieve evangelical Gary Bauer, oprichter van American Values.

Hoewel Falwell conservatieve christenen aan een belangrijke rol op het politieke toneel hielp, was hij ook deels verantwoordelijk voor de verruwing van de politieke dialoog in zijn land. Zijn carrière kenmerkte zich door een constante stroom van controversiële – en soms ronduit domme en beledigende – opmerkingen.

9/11 
Een van de dieptepunten was zijn reactie op de aanslagen van 11 september 2001. Vlak na het drama verscheen Falwell in de '700 Club' van Pat Robertsons Christian Broadcasting Network. Daar hield hij de kijkers voor dat de voorstanders van abortus deze ramp over de VS hadden afgeroepen, omdat met Gods wil niet te spotten valt. "Als we veertig miljoen onschuldige baby’s doden, dan wordt God woedend. Ik houd heidenen, abortusaanhangers, feministen en homo's en lesbiennes die actief alternatieve levenstijlen promoten, die proberen Amerika te seculariseren, verantwoordelijk. Jullie hebben hebben eraan bijgedragen dat dit gebeurd is." Falwell bood later zijn excuses aan voor zijn uitspraken.

Aan het einde van de jaren zeventig werd Falwell een van de leiders van de conservatieve politieke beweging Moral Majority. In de loop der jaren werd hij steeds controversiële en invloedrijker. Hij werd tevens een graag geziene gast in tv-shows.

Met Falwell aan het roer bloeide de Moral Majority. Terwijl andere tv-dominees in de jaren tachtig schade opliepen door seksuele en financiële schandalen, bleef Falwell buiten schot.

Leemte 
Nadat de Moral Majority in 1989 officieel werd opgeheven, vulden diverse andere organisaties de ontstane leemte, waaronder Pat Robertsons Christian Coalition, Focus on the Family van James Dobson en de Family Research Council.

In 2004, toen het politieke klimaat gunstig was, kondigde Falwell de oprichting van de Moral Majority Coalition aan, volgens hem "een 21ste-eeuwse wederopstanding van de Moral Majority." De laatste jaren concentreerde Falwell zich op de Liberty University die hij in 1971 had opgericht. Aan de universiteit studeren 9.600 studenten en nog eens 15.000 zijn ingeschreven voor onderwijs op afstand. (IPS /News4all)

Meer over Jerry Falwell:

The Devil and Jerry Falwell (Slate)

Jerry Falwell's Hitparade (Slate) 

Harnessed The Political Power of Evangelicals (Washington Post) 

NOS-Journaal