Van ongeveer 90 procent van de jongeren in Nederland is niet bekend hoe ze religie beleven, omdat ze hun heil zoeken op plaatsen waar de onderzoekers hen moeilijk kunnen bereiken: buiten de kerkelijke verbanden.

   - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  

Dat bleek gisteren op een bijeenkomst op de Vrije Universiteit in Amsterdam, waar een literatuuroverzicht werd gepresenteerd van het onderzoek naar  jongeren en religie.

Waar zoeken jongeren dan hun heil, als dat niet in de kerk is? Onder meer op het Xnoizz Flevofestival, waar christelijke muziek en lectures (kort maar krachtig J.P. Balkenende in beeld) beloofd worden. Samen pannenkoeken bakken met de buren wordt als gezellig hoogtepunt aangekondigd in de presentatievideo die in de VU-zaal wordt vertoond.

Festivalvoorlichtster Carolien Roos enquêteert onder festivalgangers en weet te melden dat 90 procent van degenen die er voor het eerst komen, van plan is terug te komen. Festivalgangers bezoeken 'Flevo' gemiddeld vier keer. Algemene teneur van de antwoorden: men vindt het bij het festival, en niet (meer) in de kerk. Roos vraagt zich wat verontrust af wat dit het precies is.

Klooster
 
Aan het andere einde van het spectrum trekt ook het Dominicaans centrum in Huissen volop jongeren aan die geen kerk zijn binnen te krijgen. Met geleefde religie - zoals onderzoeker Ton Zondervan het noemt - van de kloosterlingen. Jongeren kunnen het tegelijk zoeken in het lawaai van christelijk goedgekeurde bands die niemand buiten het eigen circuit kent, of in de stilte van een klooster.

Deze tegenstrijdig aandoende gegevens illustreren de ongrijpbaarheid en onmeetbaarheid van hoe jong Nederland ervoor staat op religieus gebied. Op het VU- seminar getiteld Ze geloven het wel,  bleek dat de meeste jongeren in Nederland in religieus opzicht niet in kaart zijn gebracht, met uitzondering van jonge moslims.

De ouders van de huidige jongeren vormen de generatie die de kerk in meerderheid verlaten heeft. Kerkgang blijkt voor jongeren vanaf hun vijftiende problematisch - een punt van onderhandelen, zoals de onderzoekers het noemden.

Relishoppen

Maar niet naar de kerk gaan betekent niet, dat er niet geshopt wordt op de reli-markt, of aan knip-en-plak-godsdienst gedaan wordt (ook wel bricolage genoemd door de onderzoekers), termen die vooral de tegenstrijdigheden van religieuze speurtochten van vandaag illustreren.

Wie in de Kerk blijft, lijkt dit te doen op grond van een keuze voor een identiteit, zodat de jongeren die blijven in het algemeen een conservatievere houding aannemen dan hun ouders. Soms neigen ze tot fundamentalisme. In deze houding lijkt er een convergentie tussen moslims en christenen. Andere godsdiensten kwamen eigenlijk niet ter sprake.

World of Warcraft

Een opmerkelijk onderzoek dat gepresenteerd werd, dat alle hedendaagse tegenstrijdigheden leek weer te geven, was van Stef Aupers. Hij had onderzoek gedaan onder online-spelers van de game World of Warcraft. Spelers ervaren hun spel als een stap in een ongecompliceerde natuurlijke wereld, vrij van high-tech.

Dat veel religieuze uitwisseling en vorming van nieuwe gemeenschappen onder jongeren plaatsvindt op het internet lijkt duidelijk. Uren doorgebracht aan de computer, die worden ervaren als een stap in een

EO-Jongerendag 

Er werden ook overeenkomsten gezien tussen islamitische jongeren die massaal naar bepaalde religieus getinte concerten gaan (zie video), en de bezoekers van EO-Jongerendagen. Niet duidelijk werd of de jongeren dit zelf ook zo zien. Hoewel de presentatoren Monique van Dijk, Martijn de Koning, Joris Kregting en Johan Roeland van het literatuuronderzoek en verscheidene referenten aan de jonge kant waren, was er slechts een referent die tot de beschreven groep behoorde: imam Yassin El Forkani uit het Amsterdamse Slotervaart.

De imam sprak min of meer de taal van de straat, niet grof, wel direct: de jongeren die ik over dit onderzoek heb gesproken, zei hij, trekken er hun schouders over op.

Misschien is het speuren naar de religiositeit van  jongeren een tasten naar het ongrijpbare. Een troostende gedachte: godsdienstsocioloog Hijme Stoffels wist te melden dat hier zestig jaar geleden ook al over getobd werd, onder verwijzing naar Jeugd tussen god en chaos van N.G.M. van Doornik, uit 1948. (News4all)

Video: Sami Yusuf in concert in Utrecht (november 2006)
Foto 2: Flevofestival 2007. Foto: Jan Joris 

Gerelateerd:
'Trendy spiritualiteit maakt ongelukkig' (News4all)