In Amsterdam werd gisteravond gediscussieerd over de zin en onzin van ontwikkelings- samenwerking. Piet Emmer, schrijver van het boek Stop met Ontwikkelingshulp, legde uit waarom hulp Afrika niet vooruithelpt.

  -  - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  

De Nationale Jeugdraad organiseerde in de Melkweg het evenement European Dreams,  waar jongeren in een programma vol met muziek, cabaret en films de kans kregen om over Europa te discussiëren. Aan het einde van de avond werd de focus even iets breder gelegd dan Europa en werd er gediscussieerd over ontwikkelingshulp.

Er gaat al vijftig jaar veel geld en kennis van de westerse wereld naar het arme Zuiden. Wat heeft het opgeleverd? Volgens Piet Emmer is het alleen maar slechter geworden. Hij ging het debat aan met SP-kamerlid Harry van Bommel en directeur van Plan Nederland Luuk Boon.

Marshallhulp

Ontwikkelingshulp is ontstaan na de Tweede Wereldoorlog, toen Europa met geld van Amerika, de Marshallhulp, zijn economie weer op kon bouwen. Emmer: ''Wij denken nu al jaren hetzelfde te kunnen doen voor Afrika. Het werkt het echter niet. Afrika zit nu eenmaal anders in elkaar dan Europa. De gezinsstructuur speelt daarbij een grote rol. Het tweehoofdige gezin werkt economisch gezien het beste. Daarom ontwikkelen sommige Aziatische en Latijns-Amerikaanse landen zich veel beter.'' 

Emmer gelooft niet dat de ontwikkelingshulp vanuit de westerse wereld kan bijdragen aan een verbetering in ontwikkelingslanden op lange termijn. ''Net als noodhulp na een aardbeving of in een oorlogsgebied helpt geld voor gezondheidszorg en educatie ook maar tijdelijk. Het is goed dat het gebeurt, maar we moeten niet verwachten dat Afrika zich op de lange termijn beter gaat ontwikkelen door het geld en de kennis die wij sturen.''

Goed nieuws

Luuk Baas, directeur van Plan Nederland, is het eens met de gedachte dat we Afrika niet zomaar kunnen vergelijken met Europa. Baas: ''Ik heb negen jaar in Afrika gewoond. Dan kun je echt met de mensen praten. Dat is nodig om de structuur van een land te begrijpen.''

Harry van Bommel van de SP benadrukt dat de hulp nodig blijft, of het nu ontwikkelingshulp of noodhulp wordt genoemd. ''Als we onze handen helemaal van Afrika aftrekken en ook stoppen met investeren in gezondheidszorg en educatie gaat het fout. Dan sterft Afrika.''

Pessimistisch beeld

Toch is Van Bommel ook zeer pessimistisch gestemd over de nabije toekomst van ontwikkelingshulp. ''Het lijkt erop dat hoe meer we doen, hoe slechter het gaat. De Millenniumdoelstellingen worden in Afrika zeker niet gehaald. We doen veel kwaad in Afrika, door verkeerd beleid. Dat dreigt nu ook weer te gebeuren met de EPA´s en de Blue Card.''

De EPA's,  Economische Partner Akkoorden, zijn onder druk ondertekend door een aantal derdewereldlanden, waardoor ze instemmen met een geleidelijke verlaging van de tariefmuren.

Regionale markt

Van Bommel is tegen deze handelsovereenkomsten, die ook wel gekscherend 'Eternal Poverty for Africa' worden genoemd. ''Het verlagen van de Afrikaanse tariefmuren is alleen in het belang van de westerse regeringen. Het opent een grote afzetmarkt. Als dit beleid wordt doorgezet, voorzie ik een ramp. Als Afrika de eigen markt niet meer kan beschermen, komt ook de regionale markt in Afrika niet meer tot ontwikkeling.''

Emmer is het hiermee oneens. ''De regionale markt komt evengoed niet tot ontwikkeling, want er zit geen koopkracht in Afrika. Vrijhandel pakte heel goed uit voor bijvoorbeeld Maleisië en Indonesië. Laten we het maar proberen in Afrika. Laat ze maar eens profiteren van goedkope computers. Veel slechter dan het nu is, kan het niet worden.''

Migratie

Van Bommel is ook tegen de zogenoemde 'Blue Card' voor hoogopgeleide immigranten. Hiermee wordt hoogopgeleid personeel vanuit de derde wereld naar Europa gehaald, omdat hier te weinig mensen zijn om de vacatures op te vullen. Van Bommel: ''Op die manier houdt Afrika geen artsen over en ligt de hele gezondheidszorg op zijn gat.''

Volgens Piet Emmer moeten we niet zo bang zijn voor die migrantenstromen. ''Wat betreft de gezondheidszorg heeft Van Bommel gelijk. Maar een hoog opgeleide econoom vindt in Afrika geen goede baan. Laat hem die baan maar ergens anders vinden. Gezien de vergrijzing, kunnen we in Europa alle migranten gebruiken. Daarbij draagt migratie bij aan verdeling van de welvaart. De migranten sturen geld naar hun land van herkomst.''

Lange termijn

Luuk Baas denkt dat er nog hoop is voor Afrika. ''Op het journaal wordt het niet verteld, maar in sommige sectoren van de economie gaat het heel goed in Afrika. De mobiele telefonie gaat als een speer en transportbedrijven doen het ook niet slecht. Dat moeten we aanmoedigen.''

Emmer kijkt naar lange termijn ontwikkelingen. ''Als je mij voor 1800 had gevraagd waar ik had willen wonen, had ik 'Afrika' gezegd. Nu is Europa een prima plek. Ik denk dat de komende eeuw de eeuw van Azië wordt.'' (News4all)

Foto 1: Door de EU aangelegde punt in Togo. Foto: Erik Kristensen
Foto 2: Demonstratie tegen de EPA's in Lissabon, december 2007. Foto: Ladulcinea

Gerelateerd:
Afrikanen bitter over EPA-debacle (IPS/News4all)
EPA-deadline hakbijl voor Afrikaanse tuinbouw (IPS) 
Mobiele telefoon biedt Afrika kansen (News4all)