De Europese Unie heeft 2008 uitgeroepen tot het 'Jaar van de Interculturele Dialoog'. Door debatten, kunst en gemeenschapsprojecten moeten de verschillende bevolkingsgroepen elkaar beter leren kennen. Volgens voormalig CDA-kamerlid Nihat Eski is dat hard nodig.

    - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Politicoloog, programmamaker en voormalig CDA-kamerlid Nihat Eski looft het initiatief van de EU. “Hopelijk is het uitroepen van het Jaar van de Interculturele Dialoog een stimulans om te investeren in dialoog en wederzijds begrip. De EU heeft landen met open democratische stelsels waarin ruimte is voor verscheidenheid. Maar elkaar om wederzijds te verrijken moeten we wel investeren in elkaar en in kennis over elkaars cultuur.”

Normen en waarden

Vaak weten we nog te weinig van elkanders motieven en achtergrond, vindt hij. “In Nederland praat men bijvoorbeeld graag over normen en waarden. Maar als je met Turkse of Marokkaanse moslims praat, ontdek je dat ook zij het overgrote deel daarvan onderkennen, zoals respect voor mensenrechten, ouderen, politie en leraren. Inhoudelijk zijn ze het vaak met elkaar eens, alleen ze praten te weinig met elkaar om dat te ontdekken, denkt Eski. Zowel allochtonen als autochtonen trekken vooral onderling met elkaar op, waardoor ze te weinig voor de andere groep openstaan.

Verrijking

Het aantal 'interculturele' contacten lijkt een indicatie voor iemands waardering voor de bijdrage van de ander. Dat blijkt ook uit de eerste resultaten van de Flash Eurobarometer Survey die de Europese Commissie afgelopen maand publiceerde.

De commissie liet hiervoor in november 2007 27 duizend Europese burgers van vijftien jaar en ouder ondervragen over hun omgang met mensen van een andere nationale, etnische of religieuze achtergrond.  Met name jongeren, hoogopgeleiden en stadsbewoners vonden vaak dat culturele diversiteit een verrijking van het culturele leven in hun land is.

Die mening werd vaker aangetroffen in landen waar men veel contact met andere culturen heeft, dan in landen waarin men daaraan minder blootgesteld is.  In alle 27 EU-landen bleek een meerderheid van de bevolking de diversiteit als een verrijking te beschouwen, in totaal 72 procent van de Europeanen. 

Behoefte aan dialoog 

Eski, tegenwoordig senior adviseur interculturele communicatie, bedrijfscommunicatie en publieke zaken bij adviseurs Dröge & van Drimmelen, herkent de behoefte aan interculturele dialoog. Niet alleen tussen de Europese lidstaten onderling, maar ook in de relatie tussen autochtonen en allochtonen binnen die lidstaten.

Nederland heeft de afgelopen dertig tot veertig jaar op grote schaal immigranten opgenomen, zegt hij. Hierdoor is de samenstelling van de bevolking veranderd. Veel overheden en organisaties willen hierop inspelen door ook deze nieuwe bevolkingsgroepen te betrekken. Bereiken zij hun doelgroepen niet, dan missen zij hun doelstellingen.

Civil society 

Eén van de dingen waardoor allochtonen soms van besluitvormingsprocessen uitgesloten dreigen te raken, is hun verwachting dat veel door de overheid geregeld wordt. In Nederland wordt volgens Eski juist veel door de ´civil society´ gedaan: vakbonden, schoolbesturen, maatschappelijke organisaties. Veel allochtonen zien vaak niet meteen het belang in van hun deelname  daaraan.

Het is dan niet alleen aan de allochtoon zich beter te verdiepen in de maatschappelijke structuur, vindt hij. Ook bijvoorbeeld ondernemingsraden moeten ervoor zorgen dat ze de allochtoon interesseren, zodat die dáár aanklopt bij problemen zoals discriminatie op werkvloer. Dat impliceert een aangepaste communicatie, met toegankelijke taal en een boodschap die de doelgroep aanspreekt. Wil je als organisatie daadwerkelijk aansluiten bij de nieuwe bevolkingsgroepen, concludeert Eski, dan is nadenken is eerste belangrijke stap. “Wat wil je, hoe zet je dat om in beleid en hoe krijg je het daadwerkelijk gedaan?”

Bewustwordingsproces

De stap naar een daadwerkelijk interculturele dialoog begint volgens Eski dan ook met een bewustwordingsproces. “Vraag je eens af waarom je op veel nieuwjaarsrecepties alleen autochtonen ziet”, zegt hij. “Hoe komt het dat je zo weinig allochtonen in je adressenbestand hebt staan? Vaak is het de onbekendheid met elkaars netwerken die mensen ervan weerhoudt elkaar te ontmoeten.”

De Europese Unie hoopt met het Jaar van de Interculturele Dialoog de ontmoetingen tussen de verschillende bevolkingsgroepen te bevorderen. In Nederland worden voor jongeren kunst- en videoprojecten, debatten en muzikale straatcultuurfestivals georganiseerd.

Daarnaast roepen de Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA) en Stichting Kosmopolis culturele organisaties op voorstellen in te dienen voor activiteiten waarbij de kracht van kunst en cultuur op lokaal niveau wordt ingezet om (on)bekende facetten van culturen zichtbaar te maken en nieuwe vormen van interculturele dialoog te verkennen. (News4all)