Het is bijna Kerst. Zes op de tien Nederlanders zegt Kerst het gezelligste feest van het jaar te vinden. Maar het is niet voor iedereen feest. Eén op de tien Nederlanders voelt zich eenzaam.

     - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

Gelukkig bekommeren tal van organisaties zich om kwetsbare groepen zoals dak- en thuislozen en eenzame ouderen. Ook gewone burgers willen graag 'iets doen voor de ander' met Kerst. Maar is zo'n aandachtsopleving rond de decemberdagen wel wenselijk? En wat kunnen eenzamen eigenlijk zelf doen aan het alleen-op-de-wereld-gevoel?

"Mensen houden er rekening mee dat het in januari weer over is met de extra aandacht," zegt Gitta de Zwart van het Leger des Heils. Onder de cliënten van de welzijnsorganisatie bevinden zich veel eenzamen, maar gerichte acties tegen eenzaamheid zijn lastig te organiseren. Want, zegt De Zwart, eenzaamheid is een taboe. "Je ziet het niet bij iemand aan de buitenkant."

Bij de welzijnsorganisatie melden zich jaarlijks tal van mensen die 'iets willen doen', zoals soep uitdelen of spullen brengen. En elk jaar organiseert het Leger zelf ook iets extra's voor cliënten, zoals een kerstdiner.

Kerstbomen

Het Nationaal Fonds Ouderenhulp is met Kerst wel gericht bezig met eenzaamheidsbestrijding. Zo deelde het fonds 500 kerstbomen uit aan ouderen die met Kerst alleen zitten. En dat zijn er nogal wat. Volgens berekeningen van het NIPO vieren 420.000 ouderen geen Kerst en oud & nieuw. Daarvan krijgt iets minder dan de helft ook geen bezoek.

Kerstbomen, daar doen de meeste ouderen dan ook maar niet aan. En dus bezorgden vrijwilligers de ouderen de bomen inclusief de kerstballen en engelenhaar om de boel toch wat gezelliger te maken. "Mensen waren er erg blij mee," zegt medewerker Anne-Marie Blomesath. Ook opende het fonds een speciale ouderenhulplijn, waar ouderen tijdens de feestdagen 24 uur per dag terecht kunnen voor een luisterend oor.

Vrijwilligerswerk

En een luisterend oor, dat is een van de remedies tegen eenzaamheid, concludeerde Ine Voorham - directeur van het Leger des Heils - recent tijdens een congres over eenzaamheid. Contact met anderen is sowieso een van de belangrijkste manieren om eenzaamheid op te heffen. En dus is vrijwilligerswerk doen één van de praktische oplossingen. Dat kan bijvoorbeeld bij vereniging de Zonnebloem. 

De stichting zet zich al bijna zestig jaar in voor mensen met een handicap, een groep waaronder veel eenzaamheid voorkomt. Maar, zo blijkt, vrijwilligerswerk doet wonderen. "Je komt door het werk automatisch in contact met anderen en bouwt een netwerk op, legt directeur Marijke van Eck uit. "En niet te vergeten geeft het een goed gevoel iets te doen voor een ander."

Van Eck raadt eenzamen dan ook aan een leuke vrijwilligersbaan te zoeken of lid te worden van een club. Maar, ook verwachtingen bijstellen is volgens haar raadzaam. "Als je denkt: mijn kinderen komen niet elke week, denk dan: maar ze komen wel ééns in de maand."

Opgelegde gezelligheid

Eenzaamheid komt in alle lagen van de bevolking voor. Dus ook bij BN'ers. Niet dat Margreet Dolman, het alterego van cabaretier Paul Haenen, letterlijk zegt dat ze zich alleen voelt. Maar ze houdt zich wel met het onderwerp bezig. Dolman brengt afleiding voor wie aanhikt tegen de kerstdagen. Al is het meer bedoeld voor wie geen zin heeft in de opgelegde gezelligheid en familieverplichtingen.

Margreet Dolman zegt in een interview: "Ik vind december één van de ergste maanden die er is. Ik word er eigenlijk heel depressief van." Daarom speelt Haenen een voorstelling die 'licht biedt in donkere dagen' met Kerst, in het Amsterdamse Betty Asfalt Complex.

Maar wie geen zin heeft in theater, kan zelf ook veel doen aan het oplossen van eenzaamheid.  Aansluiting met anderen blijft het belangrijkste. Voor wie al contacten heeft: onderhoud ze. Voor wie ze nog zoekt: overal in Nederland zijn verenigingen of clubs te vinden waar iemand zich aan kan sluiten. Dat kan bijvoorbeeld een wandelclub, sportvereniging of kookclub zijn. Of theatersport of een zangkoor.

Ook op internet zijn tal van fora en netwerken te vinden. Het jongerennetwerk Hyves bijvoorbeeld, blijkt goed te zijn voor een real life-vriendschap. Lidmaatschap is juist een aanvulling op en verrijking van bestaande sociale contacten, zo blijkt. Ook zijn er tal van datingsites, niet alleen voor jong en oud, maar ook voor verschillende religieuze gezindten. En doe vrijwilligerswerk. Van Eck: "Het is gratis en voor niets, en dankbaar werk." (News4all)

De voorstelling 'Dolman brengt Warmte' is tot 30 december te zien in het Betty Asfalt Complex in Amsterdam (bijna uitverkocht). De Ouderhulplijn is 24 uur per dag te bereiken via 0900-60 80 100