- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

De afgelopen jaren hoorden we uit kerkelijke hoek, vooral de evangelische, regelmatig dat er van alles toeneemt en groeit, van satanische sekten tot bezoekersaantallen en psychische problematiek. En niet exclusief op de Veluwe.

Over (uit de hand gelopen) exorcisme, ook buiten kerkelijk verband, duiken bijna elk jaar wel een paar berichten op en met enige regelmaat wordt het fenomeen her en der als 'nieuw' of groeiend gepresenteerd.

De Rooms-Katholieke Kerk kwam in 1999 met een nieuwe uitgave van een oud handboek voor exorcisme. Bij exorcisme wordt ervan uitgegaan dat er bovennatuurlijke wezens of geesten bestaan die bezit kunnen nemen van de mens. In veel religies en bij veel volken zouden vormen van exorcisme voorkomen. Bij de Indiërs, Taoïsten en Babyloniërs bestonden formules voor het bezweren en uitdrijven van demonen. 

De uitdrijvingshandelingen werden verricht door medicijnmannen of priesters. In de Rooms-Katholieke Kerk heeft men dit exorcisme sinds de eerste eeuwen van het christendom voortgezet, waarbij gehandeld werd naar het voorbeeld van de apostelen.

Exorcisme was in Jezus' tijd een gebruikelijke manier om (geestes)ziekten te genezen. In het Nieuwe Testament komen in grote lijnen drie benaderingen van het demonische voor. Daarbij bestaan opvallende verschillen tussen de evangeliën Matteus, Marcus,  Lucas en Johannes en de rest van de bijbel.

Kosmische strijd

Wanneer Paulus over de duivel spreekt, lijkt hij het voornamelijk te hebben over alles wat mensen van Christus afhoudt. In de Openbaring van Johannes wordt melding gemaakt van een kosmische strijd, waarin de engelen oorlog voeren tegen de satan en zijn handlangers.

Bij de evangelieschrijvers verschilt de aandacht voor de duivel. Waar Lucas pas in het vierde hoofdstuk melding maakt van een exorcistische seance, Matteus in het tiende hoofdstuk en Johannes het onderwerp helemaal buiten beschouwing laat, geeft Marcus zes uitgebreide beschrijvingen van het uitdrijven van boze geesten door Jezus. De eerste direct in het eerste hoofdstuk. Deze activiteiten van Jezus zorgden ervoor dat "het gerucht van hen terstond overal doordrong", aldus Marcus.

Psychiater

De Rooms-Katholieke Kerk voert doorgaans een terughoudend beleid als het gaat om exorcisme. De Kerk heeft een netwerk van speciaal aangewezen exorcisten en ook de vorige paus, Johannes Paulus II zou zelf wel eens geesten hebben uitgedreven. De Kerk hult zich echter liever in stilzwijgen over deze activiteiten. Bovendien lijkt de vroegere vijandigheid ten opzichte van de psychiatrie verdwenen. Priester verwijzen vaak door naar psychiaters.

Maarten Luther hield de Rooms-Katholieke rituelen met betrekking tot exorcisme in ere en was daarmee een buitenbeentje onder de reformatoren. (News4all)

Illustratie: Titelblad van een handleiding voor exorcisme uit 1635. 

Meer informatie:  
Niets nieuws onder de zon 
Exorcisme in de Rooms-Katholieke Kerk
Gesprek met 'geestelijk bevrijder' Roelof Tichelaar (Schepper en Co)
BBC-berichtgeving over exorcisme (video)
Deliver us from evil (BBC) 
Exorcism, abuse or cure (The Guardian)