Terwijl in de Nederlandse winkelstraten en kerken alles in het teken lijkt te staan van het komende Kerstfeest, maken moslims zich op om op 20 december het offerfeest te vieren. Of is het op de 19de?

     - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 

Zoals te lezen is op islamitische internetforums is er dit jaar onduidelijkheid over wanneer het jaarlijkse offerfeest precies gevierd moet worden. Het slachtfeest valt ieder jaar op de tiende dag van de bedevaartmaand dzoe-l-hiddja, precies zeventig dagen na het einde van de ramadan. Aangezien de islamitische kalender gebaseerd is op de maankalender, en niet op de zonnekalender, verschilt deze datum ieder jaar.

De Marokkaanse gemeenschap volgt Saudi-Arabië, waar het begin van de nieuwe maand bepaald wordt wanneer de nieuwe maan met het blote oog wordt waargenomen in Mekka. Inmiddels is vastgesteld dat voor hen het offerfeest dit jaar op 19 december valt. De Turkse moslims houden deze kalender niet aan, maar baseren zich op de wetenschappelijke maanstand, die op voorhand vastligt. Zo komen zij uit bij 20 december.

Abraham

Tijdens het offerfeest, ook wel ied al-kabier (het ‘grote feest’) genoemd, is het de gewoonte dat iedere volwassen moslim die een bepaald vermogen bezit, en vrij is van schulden, een dier offert. Met dit offer wordt Abrahams liefde voor God herdacht. Abraham was bereid wat hem het allerdierbaarst was aan God te offeren, zijn zoon. Anders dan in de christelijke traditie, geloven moslims dat het in dit verhaal gaat om zijn zoon Ismaël, en niet om Izaäk.

God bewijst echter Zijn gunst aan Abraham door Ismaël van de offerdood te redden en in zijn plaatst een offerdier te stellen. Volgens de overleveringen zond God een schaap dat Ismaëls plaats op het altaar moest innemen.

Abrahams houding van gehoorzaamheid aan God, maar ook de houding van overgave van zijn zoon gelden voor moslims door de eeuwen heen als het voorbeeld dat zij behoren te volgen. Tijdens het offerfeest wordt daarom vaak een schaap of geit geslacht, als verwijzing naar het offer van Abraham. Ook grotere dieren, zoals koeien en stieren, zijn toegestaan.

Bedevaart

Onlosmakelijk verbonden met het offerfeest is de hadj, oftewel de bedevaart naar Mekka. Deze pelgrimsreis heeft een enorme betekenis in het leven en denken van moslims. Binnen het islamitische geloof is het een individuele plicht voor iedere volwassene gelovige. Voorwaarde is wel dat hij of zij gezond is en voldoende geld heeft om de reis te kunnen ondernemen, zonder schulden te maken of zijn achterblijvende familie te belasten.

De hadj bestaat uit een verzameling individuele en collectieve rituelen die jaarlijks in Mekka en naaste omgeving op de achtste tot en met de tiende dag van de maand dzoe-l-hiddja verricht moeten worden. Op de tiende dag staat het offeren centraal.

Saamhorigheid

Ook degene die de bedevaart niet maken laten een offerdier slachten dat, naar Mekka gericht, met een snee door de halsslagader en de luchtpijp wordt gedood. Onderwijl worden gebeden uitgesproken.

Toch is Ied al-kabier niet alleen een religieuze activiteit, het is ook een groot sociaal familiefeest. Volgens ondernemer Yakup Tekatli uit Utrecht speelt binnen de Turkse gemeenschap de saamhorigheid tijdens het feest een grote rol: “Bij ons gaan ’s ochtends eerst de mannen naar de moskee om te bidden en komt daarna de familie bij elkaar om te eten. Hiervoor trekt iedereen zijn beste kleren aan. Bij het offerfeest is het gebruikelijk dat de jongere generatie bij de oudere op bezoek gaat om gezamenlijk het feest te vieren. Dit doen wij uit respect voor de ouderen. Daarnaast is het heel belangrijk dat je ruzies bijlegt voordat je samen het feest viert. Dit geldt trouwens niet alleen bij het offerfeest, maar bij alle islamitische feesten.”

Goede daden

Ook het delen met anderen is een algemeen islamitisch voorschrift, maar tijdens het offerfeest wordt hier nog eens extra de nadruk op gelegd.

In Mekka werden vaak zoveel dieren geslacht dat men met het vlees geen raad meer wist. Het vlees dat niet geconsumeerd wordt, wordt sinds enige jaren ingevroren en later onder de armen verdeeld. “Wij verdelen het vlees vaak in drie porties, één deel is voor de familie, één deel voor vrienden of buren en één deel voor de armen”, zegt Tekatli.

Ondanks de onenigheden over de juiste datum, viert de Marokkaanse gemeenschap het feest op dezelfde wijze en staat ook het delen centraal. “Ik laat voor mijn gezin één lam slachten, maar dat is niet allemaal voor onszelf. Mijn buren krijgen ook van het vlees. Daarnaast heb ik kennissen die geen geld hebben om zelf een lam te kopen, dus die geven we ook een deel”, zegt Tekatlis Marokkaanse collega. “Het is toch niet netjes als zij niet deel zouden kunnen nemen aan het feest, omdat ze geen geld genoeg hebben?” (News4all)