Een Indiase kledingfabrikant heeft Nederlandse activisten aangeklaagd wegens smaad. De activisten zouden tijdens hun Schone Kleren Kampagne de fabriek een slechte naam hebben bezorgd. Heeft de fabriek niet gewoon gelijk?

De betrokken activisten werken voor de Landelijke India Werkgroep (LIW), de Schone Kleren Kampagne (SKK) en internetprovider Antenna. LIW en SKK voeren campagne tegen de slechte arbeidsomstandigheden in de kledingfabriek Fibres and Fabrics International en dochteronderneming Jeans Knit Pvt Ltd (FFI/JKPL).

Volgens de activisten hebben arbeiders te maken met hoge werkdruk, gedwongen (onbetaald) overwerk, fysieke en psychologische mishandeling en het niet uitgeven van contracten. Bovendien, zegt de directeur van de LIW, wordt vakbonden de mond gesnoerd. Over deze mensenrechtenschendingen schreven de groepen op hun websites. De fabriek vindt dat hun goede naam daardoor is aangetast.

Te ver

“De actievoerders gebruiken deze ene fabriek om de aandacht te vestigen op alle slechte arbeidsomstandigheden in India”, zegt prof. dr. Kristoffel Lieten, bijzonder hoogleraar kinderarbeid aan de Universiteit van Amsterdam en gasthoogleraar aan het Institute for Human Development in New Delhi. Naar zijn mening gaan de Landelijke India Werkgroep en de Schone Kleren Kampagne te ver. “De meeste fabrieken in India hebben gewoon vakbonden. Als India morgen roept dat half Nederland onder de drugs zit, omdat ze dat in Amsterdam gezien hebben, pikken wij dat ook niet.” 

Neokolonialisme

Wat is de rol van westerse activisten in dit soort mensenrechtenkwesties? Prof. dr. Hummels, hoogleraar Ethiek, Organisatie en Samenleving in Maastricht, denkt dat die rol er wel degelijk is, maar dat de oplossing in het land zelf ligt. ''Honderd jaar geleden zag Nederland er ook heel anders uit. De arbeidsomstandigheden in de fabrieken waren in die tijd veel slechter. We moeten andere landen wel de kans geven om dezelfde ontwikkeling door te maken als wij gedaan hebben.''

Lieten denkt dat actievoerders rekening moeten houden met de geschiedenis van het land. ''De uitspraken van Landelijke India Werkgroep en de Schone Kleren Kampagne, doen de fabrieken in India snel denken aan neokolonialisme. India is daar extreem gevoelig voor door haar lange koloniale verleden. Actievoerders worden al snel gezien als 'witte betweters' die hun eigen markt beschermen.''

Hummels: ''De afnemers moeten goede afspraken maken met hun toeleveranciers. Hun contracten moeten niet voor één jaar zijn, wat nu vaak gebeurt, maar voor een periode van drie of vier jaar. Zo krijgen ze de kans om goede productieprocessen neer te zetten. De afnemers en de producent kunnen samen investeren in hun werknemers.”

Rol van actievoerders

De rol van lokale en internationale actievoerders komt volgens Hummels pas na de rol van internationale organisaties zoals de IAO en de afnemers van de fabrieken. “Maar als afnemer heb je nu eenmaal niet overal controle over. Daarom blijven lokale ngo’s en groepen als de Landelijke India Werkgroep belangrijk.''

Ook Lieten ziet het belang van maatschappelijke organisaties. ''In India wordt veel gedaan om de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Dit doet de regering in samenwerking met internationale organisaties en bijvoorbeeld de regering van de Verenigde Staten. Ook de Nederlandse regering speelt hierbij een rol. Een actiecomité kan erop wijzen dat er soms vreselijk misbruik wordt gemaakt van kinderen. Maar activisten moeten ook laten zien dat de wil om te verbeteren aanwezig is.”

Nu is het uitgelopen op een radicale confrontatie, zegt Lieten. “De Landelijke India Werkgroep en de Schone Kleren Kampagne wijzen met hun vingertje naar die ene fabriek en laten niet zien dat er wel degelijk moeite wordt gedaan om de situatie te verbeteren. Dat is gewoon kwaadsprekerij.'' (News4all)

* * * 

UPDATE 29/01/08: Indiase rechtszaken tegen Nederlandse en Indiase organisaties ingetrokken

Het Indiase kledingbedrijf Fibre and Fabrics International (FFI) en dochteronderneming JKPL hebben de rechtszaken ingetrokken tegen de Schone Kleren Kampagne, de Landelijke India Werkgroep, een aantal lokale Indiase arbeidsrechtenorganisaties en internet- en adsl-provider Antenna en XS4ALL.

Een ‘Committee of Custodians’ met daarin onder meer de heer Lubbers en de heer Ashok Khosla, die eerder voor de Indiase regering en de VN heeft gewerkt, zal als klankbord voor de ombudspersoon dienen en waarborgen dat partijen zich aan het akkoord houden.