Op de Erasmusbrug in Rotterdam kwamen christenen, joden, moslims en hindoes gisteren samen om onderdrukte Birmezen te steunen. Vanaf de brug strooiden ze bloemblaadjes in het water.

Gisteren was niet alleen de Dag van de Mensenrechten, maar ook de dag dat de Birmese oppositieleidster Daw Aung San Suu Kyi zestien jaar geleden de Nobelprijs voor de Vrede ontving. Ondanks massale steun van het volk zit ze al twaalf jaar in huisarrest.

Na de verwarring over de vertrekplek van de stoet mag de opkomst op deze heldere maandagmiddag niet overweldigend zijn. Dat kan rabbijn Awraham Soetendorp niet deren. "Nu wordt er wel eens gedaan of we met duizenden waren", zegt hij, "maar in de tijd dat we tegen de apartheid in Zuid-Afrika demonstreerden, stonden we hier ook maar met een klein clubje."

Voorhoede

Eregast Ashin Sopaka, een Birmese monnik die tegenwoordig in Duitsland woont, deelt zijn optimisme. "Negenennegentig procent van de Birmezen staat voortdurend klaar voor verandering. Mensen worden zich steeds bewuster van de noodzaak zich te verenigen. De monniken zijn daarin de voorhoede: zij zijn er voor iedereen, ongeacht hun afkomst."

In een land waarin de oppositie lang verdeeld werd door onderlinge verschillen tussen ongeveer 135 etnische minderheden, is die verenigende rol een essentiële.

Die rol is niet alleen weggelegd voor de Birmese monniken, maar ook voor ons, vinden de rabbijn en IKV Pax Christi voorzitter Jan Gruiters. 'In de Nederland wordt veel aandacht besteed aan de kwade krachten die ons scheiden', zegt Gruiters. “Maar religie heeft ook het vermogen om te verenigen. Zeker in de politiek, en de internationale politiek.”

Ecologische crisis

Als voorbeeld noemt de rabbijn de ecologische crisis in China: door de klimaatproblemen als een universele zorg te benaderen, wordt bespreekbaar wat met gericht vingerwijzen tot onoverbrugbare verwijten leidt. Om echte veranderingen te bewerkstelligen moet je werken vanuit het hart, gelooft Soetendorp, vanuit een wereldburgerschap.

Oranje kledij

Vanmiddag op de brug komt dat wereldburgerschap goed tot uiting: Henk van de Rotterdamse nachtopvang loopt met een bord 'Free Aung San Suu Kyi'. De Ethiopisch geklede geestelijk verzorger Peter van Helden van de PKN vertaalt de Nederlandse spandoektekst voor de Birmese monnik. Zwarte imams en witte vrijwilligsters dragen toepasselijke oranje kledij.

Veel van de niet-Birmezen die de bijeenkomst bijwonen, maken zich dan ook niet alleen sterk tegen de schendingen van de Birmese mensenrechten, maar van alle mensenrechten. Terecht, vindt de rabbijn, want "overal waar mensenrechten worden geschonden, worden ónze mensenrechten geschonden."

Intenties

Eén van de problemen waar hij bij zijn strijd voor rechtvaardigheid tegenaan loopt, zegt een vrijwilliger, is de internationale context. Misschien deugen de Nederlandse intenties wel, denkt hij, maar worden ze geblokkeerd door machtiger landen in de EU. Frankrijk bijvoorbeeld: het frustreert niet alleen zijn werk voor de Birmezen maar ook dat voor de Palestijnen. Een groot deel van zijn werk voor het Burmacentrum bestaat dan ook uit het actievoeren bij pompstations van Franse oliebedrijf Total, een van de bedrijven die nog steeds met de Birmese junta samenwerkt.

Belangen

"De internationale gemeenschap praat wel heel correct", beaamt Gruiters, "maar wanneer het op daden aankomt, laten ze het vaak afweten. Nederland mag dan weinig zakenbelangen in Birma zelf hebben, de relaties met grootmachten als India en China wil het niet op het spel zetten."

Terwijl dat de landen zijn die het Birmese regime blijven steunen. Ondanks veel internationale boycotten, gaat het de Birmese economie dan ook voor de wind, zegt de voorzitter. Liefst zou hij dialoog met het regime zien, maar dan wel met onderhandelaars van de oppositie erbij. Maar of ze daarmee snel akkoord zouden gaan, betwijfelt Gruiters.

Angst

Uit een haperend gesprekje met aanwezige vluchteling wordt snel duidelijk waarom: het regime staat niet open voor enige vorm van tegenspraak. Parlementsleden met een afwijkende mening, zoals zijn vader, zijn het land noodgedwongen ontvlucht, of ze zitten in de gevangenis. Mensen op de lange lijst met staatsgevaarlijke personen worden onder huisarrest geplaatst of voortdurend gecontroleerd. Er is zelfs een speciale wet die hem ervan weerhoudt met zijn familie in de hoofdstad Rangoon te spreken. Als hij ze een keer belt, moet dat vanuit een publieke telefooncel naar een ontraceerbaar adres, zodat de junta er niet achter komt. Het regime is bang, denkt hij.

Recente onlusten

Dat verklaart ook het hoge aantal arrestaties, folteringen, vermissingen en doden na de recente onlusten. Volgens het regime vielen er 15 doden en zitten er nog 80 mensen vast, volgens Paulo Sérgio Pinheiro, de speciale rapporteur voor mensenrechten van de Verenigde Naties, vielen er minstens 31 doden, zitten er nog ruim 600 mensen vast en worden er nog 74 vermist.

De rapporteur baseerde zijn gegevens op een bezoek aan het land, waarbij hij geen toestemming kreeg de gevangenen te bezoeken. Een onderzoek op basis van honderden ooggetuigenverslagen door de actiegroep Human Rights Watch bevestigt zijn gegevens. Vandaag presenteert Pinheiro zijn bevindingen over de recente onlusten in Birma voor de Mensenrechtenraad in Genève. (News4ll)

Foto's: Klaartje Jaspers