Eens in de zoveel tijd raakt een bericht je harder dan verwacht. Afgelopen zondag las ik op nu.nl dat voor het eerst in de geschiedenis de Noordpool omvaarbaar is. Het was alsof ik in het gezicht geslagen werd. De bron voor dit historische bericht bleek een artikel te zijn in The Independent on Sunday. Professor Mark Serreze heeft op basis van de laatste satellietbeelden (van afgelopen weekend) geconcludeerd dat de Noordpool nu op twee plekken doorvaarbaar is, zowel aan de Canadese kant als aan de Fins-Russische kant. Nota bene!

Aanvankelijke verwachtingen dat de Noordpool in de zomer van 2070 ijsvrij zou zijn, worden nu bijgesteld naar 2030 en door sommigen al naar 2013. Er wordt gesproken van een ‘dodelijke spiraal’, omdat het zeewater meer warmte kan absorberen dan ijs en dus zal de opwarming van het zeewater versnellen naarmate er minder ijsoppervlakte is waarop zonnestralen afketsen. Een zichzelf versnellend proces.

Nu heb ik na het zien van An Inconvienient truth van Al Gore begrepen dat het smelten van zeeijs (zoals de kap van de Noordpool) geen invloed heeft op het zeeniveau. Maar het smelten van dit zeeijs is natuurlijk een indicatie van de opwarming van de aarde en dus zal, naar verwachting, zowel op Groenland als op Antarctica, het smelten van het landijs sneller gaan dan verwacht. En dat heeft wèl invloed op de zeespiegel! De verwachtingen daarvan lopen nogal uiteen – van 60 cm in 50 jaar tot wel 6 meter in diezelfde periode.

Ik weet niet wat ik ervan denken moet. Ik constateer dat veel van de meest sombere voorspellingen sinds de jaren ’80 (zolang volg ik het milieudebat) overtroffen zijn. Was het thema van ‘global warming’ tien jaar geleden nog het exclusieve speeltje van sombere milieuprofeten, nu houden serieuze instituten en nationale overheden zich er mee bezig. Het lijkt reëel om sombere voorspellingen als realistischer te beschouwen dan de milde varianten. Als ik daarbij bedenk dat aan de groei van de uitstoot van CO2 voorlopig nog geen eind komt, slaat de angst mij om het hart.

Siddeburen ligt op ongeveer nul N.A.P. De kanalen en meren waar ik tijdens mijn lange wandelingen vaak langsloop liggen nogal eens hoger dan het omringende land. Als ik van hier naar Termuntenzijl loop, langs het prachtige Termuntenzijldiep, kom ik uit bij het indrukwekkende gemaal Rozema die het zoute water van de Eems scheidt van het zoete boezemwater van de Groninger ommelanden. Bij vloed zie ik dat het zeeniveau soms 2 tot 4 meter hoger staat dan de stand van het boezemwater – dat dus op haar beurt hoger ligt dan het omliggende land. Feitelijk leef ik de meeste tijd al onder zeeniveau! Wij zijn als Nederlanders gewend aan deze situatie. Velen zullen haar herkennen.

Wat gebeurt er met dit land als de zeespiegel nog eens ettelijke meters stijgt? Jawel, ik weet dat er inmiddels rapporten en aanbevelingen zijn om de dijken verder op te hogen. Maar wanneer zou het punt komen dat een overheid moet besluiten dat het geen haalbare kaart meer is? New Orleans werd volledig geëvacueerd in afwachting van orkaan Gustaf. Maar wanneer en hoe moet je als overheid besluiten dat de laaggelegen steden en dorpen permanent verlaten zullen moeten worden? Geen partij die met een dergelijk program de verkiezingen zal winnen. Verkiezingen win je met geruststellende rapporten, stoere taal over verhoging van dijken en ‘niets-aan-de-hand-bezweringen’. Of moeten we niet wachten tot de overheid dat besluit, maar zullen burgers zelf hun overwegingen daarbij moeten maken?

Hoe snel de veranderingen ook gaan, ze gaan voor mensen te langzaam om er een permanent gevoel van urgentie bij te voelen. We lijken wat dat betreft inderdaad op de kikker die blijft zitten in de pot water die langzaam verder opwarmt – tot de dood er op volgt. Er is geen impuls die ons wakker schudt. De vraag die mij op deze zondagochtend bezighoudt is of de kerk hierin ook een taak heeft. Oude profeten waarschuwden het volk immers voor naderend onheil. De zorg voor de aarde is een dure verantwoordelijkheid die ons gegeven is. Kortom: is het tijd voor actie?

Boele P. Ytsma / Siddeburen
zoekendgeloven.nl